Torenuurwerk te Nijland

Momenteel een 'modern' uurwerk.

Uit: De Nicolaaskerk van Nijland, door Sytse ten Hoeve (2014)

De wapens verwijzen naar de eigenaren van Hottingastate, Syds Tjallings van Botnia (1552-1615) en Teth Douma van Oenema (1554-1620). Zij was de kleindochter van de bekende Friese vrijheidstrijder Jancko Douwema. Het echtpaar liet in 1596 niet alleen twee wijzerplaten aanbrengen aan de toren en een derde in de kerk tegen de westmuur, maar ook een nieuw torenuurwerk op een nieuwe uurwerkzolder plaatsen. Die zolder kon na dichtzetting van de spitsboog tussen kerk en toren worden gelegd op een hoogte van 2.85 meter en op balken van oud hout uit 1575, maar met sleutelstukken, waarvan de profileringen heel goed op 1596 zijn te dateren. Zoals we hiervoor zagen kwamen tegelijkertijd de huidige noord- en zuidingang van de kerk en de deur in het koor tot stand, alsmede een later weer verdwenen poortje in de dicht gemetselde spitsboog beneden in de toren. De vernieuwingen aan de kerk werden in 1598 afgerond met de plaatsing van een nieuwe kleine luidklok met de wapens Botnia-Douma van Oenema.

 

Dit jaar (2014) is het uurwerk van de toren van de hervormde Nicolaaskerk van Nijland 100 jaar oud. Het werd vervaardigd door uurwerkmaker B. Vorstmann uit het Duitse Recklinghausen, zo staat te lezen op de gietijzeren ommanteling.

Medio april verscheen van de hand van Sytse ten Hoeve, kenner van de Friese kerken bij uitstek, een prachtboek over de geschiedenis van de Nicolaaskerk. Onderstaande informatie over het uurwerk is daaraan ontleend.

Het uurwerk dat voor de tijdaanwijzing zorgt is betrekkelijk jong. Het oude uurwerk werd in 1914 vervangen door een nieuw exemplaar uit Duitsland. Het was in datzelfde jaar vervaardigd door B. Vorstmann te Recklinghausen (Dld.). Het werd door de kerkvoogden voor fl. 850,00 aangeschaft en geplaatst door de Bolswarder uurwerkmaker Hendrik Ypes Kramer, die zich op zeer actieve wijze ontwikkelde tot leverancier van torenuurwerken, die hij in Friesland tussen 1903 en 1927 onder andere leverde in Easterein, Easterwierrum, Exmorra, Ferwert, Idaerd, Lollum, Parrega, Schettens, Terwispel, Waaksens en Wons en buiten Friesland in Amersfoort, Amsterdam, Haarlem, Hellendoorn en Spakenburg. Hij herstelde ook wel oude uurwerken, zoals in Langweer of hij verplaatste ze, zoals een uurwerk van Spakenburg naar Oudega (W.)

Tekst ontleend aan: Sytse ten Hoeve, De Nicolaaskerk van Nijland. Uitgeverij Bornmeer, 2014