Van der Aa's Aardrijkskundig woordenboek: Schraard

(Geschreven tussen 1839 en 1851)


AYLVA of Ayluwa, voorm. adell. state, prov. Friesland, kw. Westergoo, griet. Wonseradeel, onder Schraard. Sjoerd Aylva, die Veldheer van het Friesche leger was, toen het, in het jaar 1500, den jongen Hertog van Saksen binnen Franeker belegerde, bewoonde deze state, en verdronk hier in het jaar 1508, bij eenen zwaren watervloed, welke destijds deze streken teisterde.

 

SCHRAARD, in het oud Friesch Schraderwart, Scaedauwert, Scadaart of Schaduwaert, d., prov. Friesland, kw. Westergoo, griet. Wonseradeel, arr. en 3 1/2 u. N. W. van Sneek, kant. en 1 1/2 u. N. W. van Bolsward. Men telt er 42 h. en 250 inw., die meest in veeteelt hun bestaan vinden.

De inw., die allen Herv. zijn, onder welke 60 Ledematen, maken eene gem. uit. welke tot de klass. van Harlingen, ring Makkum, behoort. De eerste, die in deze gem. het leeraarambt heeft waargenomen, is geweest Godefridus Sopingius, die in het jaar 1597 herwaarts kwam, en in het jaar 1603 naar Bolsward vertrok. De pastorie plagt 100 goudgulden (150 guld.) en het vikarisschap 70 goudgulden (105 guld.) op te brengen. Aan den Proost van St. Janskerk te Utrecht werden 12 schilden (16 guld. 80 cents) betaald. De kerk heeft eenen toren, doch geen orgel. Vˇˇr aan de kap van een oud vervallen gestoelte in deze kerk, eertijds aan het geslacht van Aylva toebehoord hebbende, leest men dit zonderlingen Latijnsche opschrift:

In patria Bacchus puerili aetate triumphum

Ducit, et ex hederÔ serta virente gerit;

Net portatur equis, sed onus matresque virique

Dum subeunt, late tympana rauca sonant.

(d. i. Bacchus kwam in zijne jeugd in zegepraal in zijn vaderland, en droeg een krans van groene veil: hij werd niet door paarden gedragen, maar de vrouwen en mannen gingen onder hem gebukt, terwijl de klank der schorre trompetten heinde en verre gehoord werd).

Weleer lag hier eene state Aylva, waarop woonde Sjoerd Aylva die benevens Tjerk Walta van Tjerkwerd, Douw Hiddema van Pingjum, en Dooitse Bonga van Kimswerd, het Friesche leger voor Franeker gedood, toen, in het jaar 1500, aldaar de jonge Hertog van Saksen belegerd werd. In het jaar1508 verdronk deze hier ter plaatse in eenen hoogen watervloed, op den 20 September, den vierdag der beroemde overwinning weleer door de Friezen, in den jare 1345 op de Hollanders, bij Stavoren behaald. Doch deze vierdag, door de Saksers afgeschaft zijnde, meende de, wel godsdienstige, doch bijgeloovige Friezen, dat hun die watervloed, om het afschaffen van dat jaarfeest, als eene straffe was overgekomen, waarom zij van de Saksersde vernieuwing daarvan verzochten, en ook verkregen.

SCHRAARDER-VAART (DE) of de Oude-Vaart, water, prov. Friesland, kw. Westergoo, griet. Wonseradeel; loopende van de d. Schraard in eene zuidoostelijke rigting naar Bolsward.

SCHRAARDER-ZIJL, sluis, prov. Friesland, kw. Westergoo, griet. Wonseradeel, 20 min. Z. van Schraard. - Door deze sluis komt eene vaart door den Binnendijk in het Makkumer-meer.