Friese kapiteins (48) : Jacob van Ruffelaer


In deze serie worden de Friese kapiteins behandeld, die in de 16e en 17e eeuw in het 'Friesche Nassause Regiment' dienden.
Het is een lange rij van vooral adellijke officiers, van wie meestal nog niet eerder een minibiografie is verschenen.

 


Achtergrond
De familie Ruffelaer is een adellijke familie, afkomstig uit het Belgische Gent en zoals gebruikelijk werd deze achternaam op veel verschillende wijzen geschreven: Rufelaert, Ruffelaer, Ruifelaerts, etc.
In Gent stond destijds het Rufelaertsgoed of Rufelhove en was eigendom van een Jean (of: Jan) Rufelaert.
Deze Jean week in 1568 uit naar het Duitse Emden, waar vele Protestantse opstandelingen zich verzamelden.
Hij is de vermoedelijke vader van de twee zonen Johan en Jacob Rufelaert.
De rechtsgeleerde Johan van Rufelaert (ong. 1568-1621) werd heer van Burgwal onder Stedum en huwde Daye Bolardus.

Jacob huwde in 1612 met Siadde van Buwinga (of: Bunga), die omstreeks 1580 geboren werd als dochter van Take van Buwinga en Meil van Nansum.
Haar ouders woonden op Rinsma State in Driesum, eerder ook wel de Buwinga State genoemd.
Het familiegoed is zeker vier generaties in handen van de familie Buwinga geweest, echter door het vroeg overlijden van Wopcke kwam de state in handen van zijn zus Siadde.
Ergens tussen 1617 en 1627 kwam Siadde helaas te overlijden.

Op 17 augustus 1627 hertrouwde Jacob met Jel van Andringa, afkomstig uit Dokkum.
Zij was een dochter van de kapitein ter zee Poppe van Andringa en Tjets van Grovestins.

Op 27 november 1652 liet Jacob zijn testament opmaken bij notaris Uma in Dokkum.
Omdat hij toen ziek was, zal hij vermoedelijk niet veel later zijn overleden.

Rinsma State te Driesum
Zoals hierboven vermeld was Rinsma State (of eerder: Buwinga) al vier generaties van Buwinga's geweest.
Met het huwelijk van Jacob van Ruffelaer van Siadde van Buwinga, kwam de state dus in zijn bezit.
Na Jacob zijn overlijden omstreeks 1652 erfde zijn dochter Siadde van Ruffelaert Rinsma State, die gehuwd was met Joas Rulandt (of: Roeland).
Deze Joas was net als Jacob afkomstig uit Gent. Opvallend is ook dat de destijdse predikant van Driesum Ludovicus Roeland uit Gent afkomstig was. Er was dus een levendige band met deze Belgische stad.
Hun dochter Johanna Agneta van Roeland (1652-1681) huwde kapitein Hessel Hotzes van Aysma en waren de volgende bewoners van Rinsma State.
Zijn broer kapitein Sierach Hotzes van Aysma (1623-1706) huwde in 1655 met Siadde van Ruffelaert en woonde waarschijnlijk na het overlijden van Hessel op Rinsma State.
Hierna bewoonde Hessel zijn zoon kapitein Hotze Hessels van Aysma (1669-1745) met zijn vrouw Catharina Recalff de state.
Toen Jacobus Stellingwerf de state tekende in 1723 woonde Hotze op de state, maar staat foutief vermeld als 'Otto Oracius van Aisma'. Het is te verklaren dat Otto als Hotze klinkt en Horacius is de latijnse naam voor Hotze.
Na het overlijden van hun vader in 1745 verkochten zijn zoons Hessel en Jacob van Aysma Rinsma State aan Fecco van Sytzama.

--> 't huis Rinsma te Drisum in Dantumadeel, behoort den heere Otto Oracius van Aisma, 1723
Getekend in 1723 door J. Stellingwerf.
 

Militaire carrière
Op 25 mei 1621 werd Jacob Ruffelaer aangesteld tot hopman over een compagnie 'waertgelders'.
Dit zijn huursoldaten die meestal tijdelijk werden ingezet.
Waarschijnlijk bleek hij over de juiste kwaliteiten te beschikken, want op 12 september 1622 werd hij aangesteld als kapitein over de compagnie van Rinco van Lycklama, die later grietman Weststellingwerf zou worden.

Op 10 februari 1624 werd hij opnieuw aangesteld als hopman, nu tegelijk met Schelte van Aysma, Thomas Hittinga en Johannes Heemstra.
In 1626 wordt dr. Hero Andelus Wiarda zijn compagnieschrijver.
In 1639 is hij nog steeds kapitein, aangezien hij dan vermeld staat op de zogenaamde 'Taux lijst' (een verplichte bijdrage in de oorlogskosten).
In 1647 is Focke Fockes Eringa schrijver van zijn compagnie.
Wanneer Jacob gestopt is met zijn militaire carrière is helaas niet bekend.
 

Familiewapen

--> familiewapen 'Jufr. Ruifelaerts  sijn wijf'
Siadde van Ruffelaert was de echtgenote van kapitein Sierach Hotzes van Aysma, welke op Rinsma State woonden.
uit: Wapenboek Hesman, 1708.

Klok
De klok in de kerk te Driesun, gegoten in 1617, is voorzien van maar liefst acht familiewapens, ongetwijfeld hebben deze vier echtparen allen bijgedragen aan de kosten van het maken ervan.

Het zijn:
Westzijde:     joncker Haio van Rinia die Yunge, met de wapens van zijn ouders.
zuidzijde:       Lijdovijcus Roelandis van Ghendt minister in  Driesum, en Talle Udedr.
noordzijde:    joncker Jacob Ruffelaer en Sjadde van Bungha
oostzijde:      Sypke Reytses en Hillck Gertyens  
 

--> De klok van Driesum, met het alliantiewapen Ruffelaer-Bungha
(foto: Nanna Nicolai)

--> tekening van het wapen van Jacob Ruffelaer op de klok van de kerk te Driesum
(tekening in online collectie Fries Museum)

Familieleden in het leger

Vaandel

onbekend
 

 

Compagnie nr. ?
* Jacob van Ruffelaer (geb.ong. 1580 -
U>1652
* Kapitein van 1622-ong. 1652

* Voorganger: Rinco van Lycklama
* Opvolger: ?

* Hoogste militaire functie: kapitein
* Woonplaats: Driesum

 

Bronnen / meer informatie
http://www.mpaginae.nl/Nauta/kapiteins.htm

http://www.stinseninfriesland.nl/RinsmaState.htm
http://driezum.info/Driesum.info-nieuw-design/dorpskrant/2012-nr4-dorpskrant-augustus.pdf

 



Samen met Jeroen Punt (NMM) proberen we de lijsten van Friese compagnies zoveel mogelijk te reconstrueren.
 

Friese Nassause Regiment
Kapitein

  1. Jacob van Roussel

  2. Adriaen Slijp

  3. Bonefacius van Scheltema

  4. Ludolf Potter

  5. Frans van Roussel

  6. Abbe van Bootsma

  7. Jan Sageman

  8. Juw van Eysinga

  9. Frans van Donia

  10. Lolle van Ockinga

  11. Taecke van Hettinga

  12. Frans van Cammingha

  13. Wigle van Hania

  14. Arent van Arentsma

  15. Wopcke van Herema

  16. Willem van Inthiema

  17. Ids van Eminga

  18. Seerp van Dijxtra

  19. Sybren van Walta

  20. Tiete van Galama

  21. Jacques van Oenema

  22. Sybe van Aylva

  23. Jan van Burmania

  24. Juw van Harinxma

  25. Jarich van Hottinga

  26. Epe van Heemstra

  27. Damas van Loo

  28. Douwe van Andringa

  29. Rienck van Dekema

  30. Ruurd van Feytsma

  31. Binnert van Heringa

  32. Wybren van Roorda

  33. Johan van Bonga

  34. Idzart van Grovestins

  35. Frans Aebinga van Humalda

  36. Hans van Oostheim

  37. Jan van Idsaerda

  38. Gosewijn van Wiedenfelt

  39. Tjalling van Sixma

  40. Georg Frederick thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg

  41. Doecke van Hemmema

  42. Philip van Boshuizen

  43. Harmen van Wonsdorp

  44. Willem van Haren

  45. Douwe van Glins

  46. Hessel van Aysma

  47. Quirijn de Blau

  48. Jacob van Ruffelaer

Friese Nassause Regiment
Luitenant

  1. Rienck van Sytzama

 

Groninger Nassause Regiment
Kapitein

  1. Caspar van Ewsum

  2. Boiocko van der Wenghe

Hoogduitse Nassause Regiment
Kapitein

  1. Nicolaas van Boringer