Friese officiers schilderijen


Officieren reeks Willem Lodewijk
Er is nog een serie portretten geweest, namelijk van officieren uit het regiment van Willem Lodewijk, gemaakt tussen 1609 en 1615.
Het is een serie van 31 portretten van officieren uit dit regiment.
Ze hingen in de Garde du Corps zaal.

zie 'De Friese schilderkunst in de gouden eeuw', Piet Bakker, pag. 71.
bron hiervoor is: 5: Mulder-Radetzky 1997; Zandvliet 2000b, 239 (noot 2).
(Voornaam wonen in en rond Leeuwarden, 1997, Mulder-Radetzky)

 

Volgens JP de zogenaamde 'Leeuwardenreeks', nu in het rijksmuseum.
Gaat dan om aanzienlijke officieren uit het Staatse leger en niet compagnieën onder WL (zoveel waren er toen nog niet).
zie: https://www.rijksmuseum.nl/nl/rijksstudio/30412--geertruida-m-p-brouwer/verzamelingen/jan-antonisz-van-ravesteyn?ii=0&p=0


Er is een schilderij bekend van een Jan van Coenders, kapitein in Staatschen dienst (17e eeuw).
Door ? Bij mr. PAV Baron van Harinxma thoe Slooten te Leeuwarden, zie Iconographia nr. 1615.


 

Officieren-reeks schilderijen collectie Van Sminia
De portretten moeten ong. tussen 1635-1645 geschilderd zijn en wellicht zelfs in 2 of meer series?
Zo is Poppe van Burmania pas in 1635 majoor geworden.
En Poppe van Burmania 'Oostendenaar' is in 1635 kapitein geworden.
Echter Tarquinius van Solckema is pas in 1643 kapitein geworden!

Herkomst:
Boek van Wassenbergh:
In de vroegere collectie van jhr. mr. Hobbe Baerdt van Sminia te Bergum (overl. 1858) waren vele portretten van stadhouders en officieren als hele figuur geschilderd, alle in klein formaat.
Een gedeelte hiervan is thans in de collectie van M.R. van der Molen te Zeist, een ander gedeelte was bij wijlen jhr. J.A.A. van Panhuys.
De verzameling van laatstgenoemde is in 1949 in het Fries Museum tentooengesteld geweest.
De stukjes, groot ongeveer 58,5x40cm, waren op twee  na niet gesigneerd. Voorgesteld waren: de stadhouders Willem Lodewijk, Ernst Casimir en Willem Frederik, benevens de volgende officieren:
Ingenieur en Cortier mr. Foost, kapitein Arentslo, kapitein Douwe Heerma, gesigneerd W. de Geest faciebat 1637. Poppe van Burmania overl. 1638, kapitein van Solckema, gesigneerd H. Wilema ft. 1644.

De stukken in de collectie Van der Molen hebben hetzelfde formaat en stellen voor:
colonel Jacques Oenema, gesigneerd W. de Geest 1641, Colonel Edzard van Eminga, Capitein Haring van Harinxma thoe Heeg, Capitein Baerthe van Idsaerda, Capitein F. Sirtema van Grovestins, Capitein Tjalling of Hobbe van Camstra, Capitein Poppe van Burmania genoemd d'Ostendenaer

Bij deze serie sluiten aan twee officiersportretten in de collectie jhr. R.C. van Camingha te Apeldoorn, waavan één gesigneerd Harmen Willems 1643, de staande portret van Colonel van Aylva in het Fries Museum en dat van een krijgsoverste in het Rijksmuseum te Amsterdam, voorts een officiersportret, dat was in de veiling Giroux ,Brussel op 2 februari 1930 en een officier van 18 jaar uit het geslacht Van heemstra gedateerd 1641, genoemd in de College Art Gallery, Cataloque Poughkeepsie, New York, 1939, ill. 23, p 85.

We nemen aan dat deze portretten, behalve de gesigneerde, tussen ongeveer 1632 en 1644 gemaakt zijn door Wybrand de Geest en zijn helpers of leerlingen. Deze samenwerking zou dan plaats gehad hebben in het atelier van De Geest, waar ook de grote stadhoudersgroepen zullen zijn geschilderd. Het is niet onmogelijk dat in enige portretjes Harmen Willems een groot aandeel heeft gehad.

--> Het lijkt er nu sterk op dat deze reeks afkomstig is uit het Regiment Eminga/Oenema.

nr. naam Overige Diende van Gesigneerd/
Gedateerd
  Schilderij bekend
1 Edsart van Eminga kolonel
Regiment Eminga
1601-1635
1633 kolonel
 
    -nee
-Wassenbergh: in 1967 in bezit van M.R. van der Molen
2 Jacques van Oenema kolonel
Regiment Eminga
1622-1646
1635 kolonel
1641, Wybrand de Geest -ja, zie Wassenbergh boek
-Wassenbergh: in 1967 in bezit van M.R. van der Molen
3 Poppe (Bockes) van Burmania majoor
Regiment Eminga
(omdat Seerp van Dyxtrra hem opvolgt die in die Regiment zit)
1626-1638
1635 majoor
Harmen Willems Wieringa? -ja, via JP, 1635?
-hangt in Nienoord
-Wassenbergh: in 1967 van wijlen J.A.A. van Panhuys (1836-1907) en in 1949 tentoongesteld in Fries Museum
4 Arent van Loo kapitein
Regiment Eminga
1637-1658   -Ja, hangt in Nienoord.
-Wassenbergh: in 1967 van wijlen J.A.A. van Panhuys en in 1949 tentoongesteld in Fries Museum
5 Foppe (Sirtema) van Grovestins kapitein
Regiment Eminga
1633-1658     -nee
-Wassenbergh: in 1967 in bezit van M.R. van der Molen
6 Jan Gerckes Hoptilla kapitein
Regiment Eminga
1631-1641     nee
7 Haring van Harinxma thoe heeg kapitein
Regiment Eminga
1633/1645-1651     nee
-Wassenbergh: in 1967 in bezit van M.R. van der Molen
8 Gellius Nijs kapitein 1631/1632 - ?     nee
9 Poppe (Jans) van Burmania 'Oostendenaar' kapitein
Regiment Eminga
1635-1676
majoor >1635<1638
  -ja, zie Wassenbergh boek
-Wassenbergh: in 1967 in bezit van M.R. van der Molen
10 Wyger van Hottinga kapitein
Regiment Eminga (omdat hij Jarich van Herema opvolgde die in dit Regiment zat)
1637?-?     nee.
Maar:
Iconographia nr. 3760:

Er is een schilderij bekend van een Wyger van Hottinga (midden 17e eeuw), kapitein. Door ? bij Jhr. Mr. W.H. de Beaufort op den huize de Treek bij Neerlangbroek.

Dit kan ook zijn naamgenoot zijn!

11 Tarquinius van Solckama kapitein
Regiment Eminga
(opvolger van Douwe van Andringa die in dit Regiment zit)
1643-1666 1644, door Harmen Willems Wieringa -Ja, hangt in Nienoord
-Wassenbergh: in 1967 van wijlen J.A.A. van Panhuys en in 1949 tentoongesteld in Fries Museum
12 Gysbert van Voort kwartiermeester, ingenieur >1626-<1668 Harmen Willems Wieringa? -ja, zie RKD, https://rkd.nl/nl/explore/images/128506
-hangt momenteel in Nienoord.
-Wassenbergh: in 1967 van wijlen J.A.A. van Panhuys en in 1949 tentoongesteld in Fries Museum
13 Douwe van Heerma kapitein
Regiment Eminga
1633/1634->1645 1637, Wybrand de Geest -ja, hangt in Nienoord
-
(staat wel op RKD, zonder afbeelding, 1637 gedateerd!
-Wassenbergh: in 1967 van wijlen J.A.A. van Panhuys en in 1949 tentoongesteld in Fries Museum
14 Baerthe van Idsaerda kapitein       -Wassenbergh: in 1967 in bezit van M.R. van der Molen
15 Tjalling of Hobbe van Camstra??

(wie is dit??)
Wellicht Homme van Camstra (ong. 1600-1652, liep mee in lijkstatie E.C. 1633, geen functie nog bekend)
kapitein     -ja, op RKD.nl
https://rkd.nl/nl/explore/images/127603
-Wassenbergh: in 1967 in bezit van M.R. van der Molen
             
16 Willem Lodewijk van Nassau stadhouder 1584-1620   -Wassenbergh: in 1967 van wijlen J.A.A. van Panhuys en in 1949 tentoongesteld in Fries Museum
17 Ernst Casimir van Nassau stadhouder 1620-1633   -Wassenbergh: in 1967 van wijlen J.A.A. van Panhuys en in 1949 tentoongesteld in Fries Museum

-zie ook:
http://collectie.friesmuseum.nl/?diw-id=tresoar_friesmuseum_S1966-399
18 Hendrik Casimir van Nassau stadhouder 1632-1640      
19 Willem Frederik van Nassau stadhouder 1640-1664   -Wassenbergh: in 1967 van wijlen J.A.A. van Panhuys en in 1949 tentoongesteld in Fries Museum
             
20 Officiersportret officier       -in 1967 in collectie jhr. R.C. van Cammingha te Apeldoorn
21 Officiersportret officier   1643, Harmen Willems Wieringa   -in 1967 in collectie jhr. R.C. van Cammingha te Apeldoorn
22 Hessel Meckema van Aylva kolonel   1639? -in eigendom Fries Museum
http://collectie.friesmuseum.nl/?diw-id=tresoar_friesmuseum_S00147
23 Officiersportret officier   Harmen Willems Wieringa -Rijksmuseum


Op RKD:
https://rkd.nl/nl/explore/images/13695
Rijksmuseum:
http://hdl.handle.net/10934/RM0001.COLLECT.6552
24 Officier officier   1634, Harmen Willems Wieringa -Veiling Bonhams 2004

-Opschrift: Aetat.... / 1634
En wapen op de zuil

-52x37,3
-zie: https://rkd.nl/nl/explore/images/114033
25 Officiersportret officier     -veiling 2-2-1930
-53x35cm
-datering 1625-1650
-Giroux, Brussel, 1930-02-04, lotnr. 34, afb. zwart-witreproductie, als H. Doncker
zie: https://rkd.nl/nl/explore/images/54937
26 Portret van een jonge officier officier   Harmen Willems Wieringa -55,2x38,2
-1630-1650
-zie: https://rkd.nl/nl/explore/images/108845
-private collection Webb, Norfolk (county)
1967 - reported


 

             
27 Officiersportret 18 jaar oud
? Van Heemstra
officier   1641   -genoemd in de College Art Gallery, Cataloque Poughkeepsie, New York, 1939, ill. 23, p. 85
28 Portret van een jonge officier officier  

 

1643

 

--in eigendom Fries Museum
--Afkomstig uit verzameling Hobbe Baerdt van Sminia
   te Burgum.

DDit portret, een borststuk, stelt een onbekende jonge officier voor, vermoedelijk een man uit Friese adellijke kringen of een aanzienlijke familie. Afkomst uit een rooms-katholieke familie wordt niet uitgesloten, omdat zij weliswaar geen openbaar ambt mochten vervullen maar wel een legerfunctie mochten hebben.

Hij draagt een borstkuras met daarover een sjerp en heeft lang haar tot op zijn liggende kraag. De achtergrond is neutraal.

 

29 Portret van een officier officier   1659

 

-in eigendom Fries Museum

 

De voorgestelde is een onbekende officier, te herkennen aan zijn beige leren kolder met daaroverheen een glanzend metalen borstkuras. Over het kuras draagt hij een oranje sjerp. Het portret is door Wybrand de Geest gesigneerd en gedateerd 1659. Het is een van de laatst  gedateerde portretten van de schilder. Vermoedelijk was de jonge officier  lid van een van de vele adellijke families in Friesland. Mogelijk was hij zelfs katholiek, want katholieken mochten wel een legerfunctie hebben maar niet een openbaar ambt bekleden. Het kan ook zijn dat hij een jongere zoon is uit een aanzienlijke familie was. Ook die werden vaak officier  in het leger.

Krijgsman in borstkuras.

 

 

30 Portret van een jonge officier officier   1655

 

-in eigendom Fries Museum
-afkomstig uit verzameling Hobbe Baerdt van Sminia
   te Burgum.

Dit portret van een onbekende krijgsman is waarschijnlijk ontstaan in het atelier van Wybrand de Geest. Door zijn sjerp is de man herkenbaar als officier. Hij zal daarom lid zijn geweest van  een van de vele Friese adellijke families. Volgens Lyckle de Vries vertoont het portret in de kleding en kapsel kenmerken van de jaren vijftig van de 17de eeuw. Het portret is afkomstig uit de 19de-eeuwse familiecollectie van jhr Hobbe Baerdt van Smina uit Bergum. Een deel van die collectie werd gevormd door portretten afkomstig van de familie Van Camstra op Orxmastate in Menaldum. In de collectie Van Van Sminia bevinden zich meerdere portretten geschilderd door Wybrand de Geest of iemand uit diens omgeving.
31 Tiete van Cammingha kapitein in Spaanse dienst overleed 1593    
32 Jacobus de Laignier luitenant-kolonel      
33 N.N. Ripperda officier   ca. 1615 -mogelijk Jurjen van Ripperda
(of: Eggerick van Ripperda)

 

 

 

 

https://www.dbnl.org/tekst/kram011leve01_01/kram011leve01_01_0010.php

https://archive.org/stream/delevensenwerken02kram/delevensenwerken02kram_djvu.txt

Tenslotte moet ik hier nog bijvoegen,' dat meergemelde Jhr. Mr. S. W. H. A. 
van Beyma thoe Kingma, mij, in het belang der geschiedenis, nog het volgende 
heeft medegedeeld , namelijk , dat , volgens de opgave van Jhr. Mr. H. B. 
van Sminia, burgemeester van Tietjerksteradeel, te Bergum, in diens bezit zijn 
achttien Portretten, ten voeten uit, h. 6 palm, br. 4 p. 10 str. Nederl. en allen 
door wybrand de geest geschilderd, alhoewel ze niet allen beteekend zijn, doch 
echter door deskundigen voor werk van de geest gehouden worden als : De vier 
eerste Stadhouders van Friesland, en de volgende Krijgslieden, uit het midden der 
XVII. eeuw, met name: Edsart van Eminga, colonel, (Stamboek Eminga Gen. 
6.) — Jaques van Oenema, colonel. (N. Naamlijst van Grietmannen bl. 396.) — 
Poppe van Burmania, majoor. (Stamb. Gen. 10). — Arent van Loo, kapitein. — 
Foppe van Grovestins. — Jan Gerckes Hoptilla. — Haring van Harinxma thoe 
Heeg (waarschijnlijk de vertaler van het later te melden boek) — Nys. — Poppe van 
Burmania. — De Ostendenaar. (Stamb. Gen. 10). — Wyger van Hottinya. (Stamb. 
Gen. 8 aant. 43). — Tarquinius van Solckama, kapiteinen, en Gysbert van Voort, 
kwartiermeester. (Zie Stamb. Harinxma Douia. Gen. 8.) — Uit dit alles af te 
leiden, moet ik besluiten, dat, ofschoon al die portretten door wybrand de geest 
zijn geschilderd, het nu nog nader bevestigd wordt, dat er meerdere schilders — 
en wel nog een zoon wybbandus van dien naam — bestaan hebben ; want één 
persoon kan niet, van af Graaf Willem Lodewijk van Nassau, den eersten Stadhouder 
van Friesland, geb. 1560 en overl. 1620, tot de verder genoemde krijgslieden van 
veel later tijd, die allen naar het leven hebben geschilderd. Zijn ze allen van 
ééne hand, dan zijn de eerstgenoemde door wybrand de geest de Jonge, kopiën, 
zoo als destijds in menigte voor aanzienlijke personen vervaardigd werden, — en 
de lateren door hem naar het leven geschilderd; zoo niet, dan zijn ze door 
vader en zoon van één-en-denzelfden doopnaam vervaardigd. — Er bestaat een 
zeer belangrijk Album van wybrandüs de geest, dat in Februarij, 1857, den heer 
Van Leeuwen, griffier der staten van Friesland, een ijverig navorscher der ge- 
schiedenis, ter inzage was verstrekt, met het voornemen, om mij het belangrijke 
daarin voorkomende, voor mijn Werk mede te deelen; doch, helaas, reeds spoedig 
daarop, werd het verlies van dien waardigen man betreurd. — Het portret van 
wybrand de geest den Oude komt voor in Houbraken, I. deel, doch bij mij onzeker, 
van welken wybrand.

 

 

Hieronder is OUD, kan wel weg volgens mij

* Nienoord reeks door Harmen Willems Wierenga geschilderd.

RKD + zelfde collectie      
Hendrik Casimir     https://rkd.nl/nl/explore/images/record?query=harmen+wieringa&start=42