Historie Schettens - Longerhouw

deel 98: Kerkeland te Longerhouw III   (juni 2008)


Een interessant stuk land, welke eeuwenlang in het bezit was van de Longerhouwster kerkvoogdij, was een stuk dijk. In de volksmond was dit bekend als de 'Groene Dijk'.

Uit nader onderzoek blijkt dit een hele oude dijk te zijn, oorspronkelijk Slachtedijk genaamd. Dat de naam indentiek is aan de bekende 'Slachtedijk' tussen Oosterbierum en Raerd is te verklaren. Bij Achlum splitst deze Slachtedijk zich namelijk af in twee dijken. De 'onbekende' dijk gaat dan dwars door de gemeente Wonseradeel van Achlum naar Witmarsum (Koudehuizum), via Harkezijl en dan om Schraard heen (daar Schaarder Hemdijk genaamd), via Exmorra naar Tjerkwerd.

De slachtedijk diende nog lang als zeewaterkering en moest daarom goed onderhouden worden. Vroeger was dit per grietenij (gemeente) en dorp geregeld. Zo zal Longerhouw ooit aan dit stuk land zijn gekomen van ongeveer 2,5 hectare. Longerhouw had namelijk ook baat bij een goede hoge dijk, die het dorp en hun landerijen beschermde tegen het zoute zeewater. De grietman (burgemeester) had ook de bevoegdheid om de dorpen te dwingen onderhoud te plegen. Een goed voorbeeld hiervan was historie nr. 44, waarin Schettens en Arum ruzieden over het onderhoud van een stuk Marnedijk. Grietman Aylva beslechtte toen dit geschil en de arbitrageakte werd vervolgens in beider kerkeboeken opgeschreven.

Hiermee wordt ook duidelijk dat Schettens beschermd werd door de Marnedijk en daarom eeuwenlang een stuk Marnedijk in beheer had en Longerhouw dus een stuk Slachtedijk om deze reden in eigendom en beheer had.

Het Longerhouster stuk dijk liep van Exmorrazijl in noordelijke richting Schraard, wat nu nog bekend is als de Zuiderlaan, tot aan de afslag naar Makkum. Vanaf daar liep het bezit tot de Schraardervaart. Kadastraal gezien liep het stuk dijk in 2 gemeenten. Het eerstgenoemde stuk was Kadastrale gemeente Tjerwerd, Sectie C, nr. 246a. Het stuk dijk tot aan de Schraardervaart lag in Kadastrale Gemeente Makkum, Sectie C, nr. 366. In dit verder rechte stuk dijk zit duidelijk een 'halve cirkel', welke ook op de oudere kaarten te herkennen is. Bij een 'wiel' is vroeger meestal een dijkdoorbraak geweest, waardoor de herstelde dijk een beetje 'om werd gelegd'. Ik heb voor de duidelijkheid de nummers met een pijl in het plaatje geplaatst .

Dit stuk Longerhouster dijk was om de zogenaamde Legmeer gelegd, een klein meertje, vlak voor het Makkumermeer. De Schraardervaart mondde dus uit in de Legmeer. De Legmeer stond weer in verbinding met het Makkumermeer, die in 1878 werd drooggemalen. Waarschijnlijk is ook de Legmeer in diezelde tijd ingepolderd.

Tot aan 1909 werd de dijk in één perceel verpacht, meestal aan de hoogste bieder. In 1909 werd de Groenedijk verkocht en ontving de Longerhouster kerkvoogdij via de Makkumer notaris Van der Burg   f 1698,72 1/2.  Omdat ik de akte nog niet heb gevonden, heb ik nog niet kunnen achterhalen wie de koper was en of dit het gehele dijkeigendom betrof. Omdat het nu wegen zijn, is de gemeente Wunseradiel nu eigenaar.

 


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: http://historie.buwalda.nl (zonder www)