Historie Schettens - Longerhouw

deel 96: Kerkeland te Longerhouw I


Eeuwenlang hebben onze kerkvoogdijen al land in hun bezit. Vaak gekocht als goede investering van overtollig geld. Hierdoor werd ook een gezonde financiele basis gelegd voor het instandhouden van de kerken en het salaris van de predikant. Er werd dan ook regelmatig land gekocht bij veilingen. Zodra een stuk land dan gekocht was, meldde de koper, meestal een kerkvoogd, dat het gekocht was ten behoeve van de kerkvoogdij. Soms was de overheid er debet aan dat er land verkocht moest worden. Zo werd in 1762 veel land verkocht van de beide kerkvoogdijen, in opdracht van de Staten van Friesland. Deze laatste gaf de predikanten vanaf toen een bepaald salaris. Niet veel later dwong Napoleon tot de kerken tot het leveren van geldelijke bijdragen, waardoor ook land verkocht moest worden.  Uit deze tijd is helaas weinig bewaard gebleven van de Longerhouster kerkvoogdij, dit in tegenstelling tot de Schettenser kerkvoogdij. Toch zijn vanaf de 19e eeuw ook van Longerhouw de kerkerekeningen bewaarde gebleven, waardoor we een indruk krijgen van de bezittingen van de kerk.

In 1912 worden de Longerhouwster landen voor het eerst met een landnaam aangeduid. Zo zijn er dan de volgende stukken land: Kerketien, 't Fentje, 't Schar, Dooye Vijf, Groene Dijk, 't Kleiland, De Elf, Molenvijf, en t Eilandje. Nu zullen deze stukken land wel langer zo zijn aangeduid, echter nu worden ze voor het eerst zo genoemd in de kerkerekening.

De meeste namen zijn vrij gemakkelijk te verklaren. Zo is de kerketien zo genoemd naar een stuk land van de kerk van 10 pondematen groot. 't Schar is normaal een stuk land aan de rivieroever, in dit geval waarschijnlijk aan de vaart. 't Kleiland bevatte waarschijnlijk veel goede klei.

De Dooye Vijf is lastiger te verklaren, zolang je niet de kerkeboeken helemaal doorworstelt. Het heeft namelijk niets met een dode te maken, maar alles met Doye Thomas Bakker, wonende te Exmorra. Hij verkocht in 1847 namelijk 5 pondematen land (!!) aan de Longerhouwster kerkvoogdij.  Deze Dooye was geboren te Longerhouw en zijn ouders woonden toen op de kerkeplaats te Longerhouw, stem 9.

De Groene Dijk is een oude dijk bij Longerhouw, op de kadastrale atlas van 1832 bekend als Slagtedijk. Deze dijk loopt naar de Exmorsterzijl.

Naam Kad. nr.
Tjerkwerd C  (1832)
Grootte PM Grootte hect. Gekocht in:
De Kerketien 377 en 377a 9 pm 3:28:0 ha.  
't Fentje 1017 8,5 pm 2:99:73 ha.  
't Schar 409 8,5 pm 3:67::0 ha.  
Dooije Vijf 405 5 pm 1:75:90 ha. 1847
Groene Dijk 246 + Gem. Makkum C366   2:62:20 ha  
't Kleiland 420 4 pm. 1:48:50 ha.  
De Elf 404-406 en deels 407-408
--------
later 404-1793
11 pm 4:26:30 ha. 1909
Molenvijf 368 5 pm 1:77:60 ha 1909
't Eilandtje 360      

 


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: http://historie.buwalda.nl (zonder www)