Historie Schettens - Longerhouw

deel 95: Tjeerd Douwes de Jong


Momenteel wordt de woning aan de Marnedijk 2 te Schettens gerenoveerd, waarbij door de nieuwe eigenaren en aanstaande bewoners een naam werd ontdekt, die hier en daar was opgeschreven. Het betrof hier Tjomme A. Ozinga.  Deze Tjomme was timmerman te Schettens en heeft, naar nu bekend is geworden, dus deze woning gebouwd. Opdrachtgever was Tjeerd Douwes de Jong, rustend landbouwer te Schettens. Ongetwijfeld is deze Tjeerd de langstzittende kerkvoogd van Schettens geweest, namelijk van 1852 tot zijn overlijden op 22 september 1894 !!
In het oude notulenboek staat na zijn overlijden vermeld: '...gedurende een tijdsverloop van 42 jaren minus 10 dagen kerkvoogd der Ned. Herv. Gem. te Schettens.

Daarnaast was hij van 1852 tot 1855 diaken en de kerkenraad van Schettens-Longerhouw en was hij ook nog, met tussenpozen, zo'n 18 jaar ouderling. Als kerkvoogd maakte hij ook totale nieuwbouw van de Schettenser kerk mee in 1865. Zijn naam komt dan ook voor op de gevelsteen die in de noordmuur in gemetseld.

Tjeerd werd geboren als eerste kind op 30 oktober 1818 te Longerhouw, als zoon van Douwe Tjeerds de Jong en Geertje Klazes de Boer. Zijn ouders woonden op de later zo genoemde 'Postma pleats', nu Schraarderlaan 3. In 1872 was zijn moeder Geertje de Boer één van de initiatiefnemers en financiers van de stichting van de Christelijke school te Schettens.  Zijn vader, ook jarenlang kerkvoogd in Longerhouw, was toen al 15 jaar eerder overleden.

Op 16 november 1844 trouwde Tjeerd met timmermansdochter Wapke Wybrens Boorsma uit Hichtum. Deze timmermansfamilie Boorsma, komen wij meerdere malen tegen in de kerkvoogdijboeken. Zo nam Wybren Boorsma, de vader van Wapke, de afbraak van de oude Schettenser toren aan in 1816 voor 254 caroligulden. Later werd een broer van Wapke, Johannes Wybrens Boorsma, de ontwerper van de reeds bovengenoemde nieuwe Chr. school te Schettens.

Tjeerd en Wapke kwamen in 1844 waarschijnlijk meteen te wonen op een boerderij op Bittens, bij Schettens. Deze boerderij (nu fam. Buma) was al geruime tijd in eigendom van familie van hem. Zo was zijn overgrootvader Douwe Sijbrens in 1766 reeds gebruiker van deze stem nr. 11.

Uit het 1e huwelijk werd slechts één kind geboren: Douwe Tjeerds de Jong (1847). Toen sloeg het noodlot toe, want op 33 jarige leeftijd overleed Wapke in 1851.

In 1856 hertrouwde Tjeerd met Maaike Hendriks Turkstra, afkomstig van Anjum. Haar vader was molenaar aldaar en was in 1866 de 'aartsvader' van het Christelijk Onderwijs te Anjum, toen nog een bijna onontgonnen terrein, omdat de meeste scholen 'openbare' waren.  Het hoeft dus niemand te verbazen dat Maaike net als in haar geboortedorp ook hier het Christelijk onderwijs wenste. Door verschillende omstandigheden heeft het echter nog tot 1872 geduurd, voordat de nieuwe chr. school gebouwd kon worden.

Op subsidie van de gemeente hoefde men toen nog niet rekenen, zodat de toenmalige Schettenser kerkvoogden zelf ook een gedeelte van de bouwsom zullen hebben betaald. De boeren beleefden in die jaren echter zeer goede tijden door de enonomische hoogconjuctuur. Menig boerderij werd in die tijd gebouwd.

Dat het Tjeerd en Maaike financieel goed ging, blijkt ook uit de bouw van hun nieuwe woning in 1887, zoals in het begin van dit artikel genoemd. Tjeerd stond in de bevolkingsregisters met het beroep 'rentenier' vermeld. Deze woning was de eerste die gebouwd werd aan de 'natte' kant van de Marnedijk, dus in de voormalige waterslenk De Marne.
Pakesizzer Tjeerd Douwes de Jong jr. mocht op 2 april de eerste steen leggen toen hij 10 jaar oud was. De gevelsteen met hierop deze heugelijke mededeling zit nog steeds bij de voordeur. Helaas is de tekst door weersinvloeden bijna onleesbaar geworden.

Tjeerd is zijn levenlang Hervormd gebleven en ging dus niet mee met de doleantie. Als enigste van de drie Hervormde kerkvoogden bleef hij in het ambt, terwijl Jan Douwes de Boer en Douwe Simons Scheepsma gereformeerd werden. Het zal voor hem ongetwijfeld een dramatisch moment zijn geweest om personen te zien gaan, waarmee hij een zo lange reeks van jaren had samengewerkt. Tjeerd en Jan waren trouwens ook nog achterneven van elkaar en een zus van Douwe Scheepsma, Sjoerdtje, trouwde met Bauke Sjoerds de Witte, die weer familie van Tjeerd was.

De ovale grafsteen van Tjeerd en die van zijn vrouw Maaike bevonden zich in 1971 nog op het Schettenser kerkhof, maar zijn later helaas geruimd. De zerk van zijn oudste zoon Douwe Tjeerds de Jong is nog wel aanwezig. Gelukkig zijn er dus nog steeds zaken die herinneren aan deze voor onze dorpen zo belangrijke persoon.
 


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: http://historie.buwalda.nl (zonder www)