Historie Schettens - Longerhouw

deel 90: De Gereformeerde Kerk I


Afgelopen week was er in het dorpshuis een bedankavond voor de vrijwilligers van de verbouw van de voormalige Gereformeerde pastorie te Schettens. Hierbij werd in het kort nog even stilgestaan bij de hoogtepunten van de bestaan van de Gereformeerde kerk. Onderstaand overzicht is zeker nog niet volledig, daar een groot deel van de geschiedenis nog moet worden onderzocht.  

Om de historie van deze pastorie te beschrijven, kun je niet om de historie van de Gereformeerden in Schettens en Longerhouw heen. Het begon allemaal in 1888, toen enkele Hervormde gemeenteleden de grote leider Abraham Kuyper volgden en besloten UIT de Hervormde kerk te stappen. Deze gebeurde op 7 december 1888 tijdens een vergadering onder leiding van ds. T.D. Prins, ‘dolerend predikant te Wons’.

 

De Gereformeerden vonden dat ze de enige wettige voorzetting waren van de kerk. Daarom werden er naast de twee diakenen, die  ‘overgingen’ nog twee ouderlingen benoemd.

Het allereerste bestuur bestond toen uit:

 

Douwe Simons Scheepsma en Jaan Ypes Jansen, beide diakenen.

Pieter Kurpershoek en Auke Redmers Bargsma, beide ouderlingen.

Precies een maand later vond de instituering van de Gereformeerde Kerk in de timmerzaak van L.H. Runia, namelijk op 7 januari 1889. 

Lieuwe Hendriks Runia woonde op Bittenserpaed 14 (woning fam. Jos Visser).  Echter op 2-7-1889 overleed Lieuwe reeds op 45 jarige leeftijd. Omdat de Gereformeerden niet over een eigen gebouw beschikten, besloten ze de timmerwinkel te kopen om verzekerd te zijn van een ‘kerkgebouw’.

 

De eerste naam van deze Gereformeerde kerk was: Nederduits Gereformeerde Kerk te Schettens en Longerhouw.  Toen in 1892 de Christelijk Gereformeerden (uit de afscheiding van 1834 ontstaan) en de Nederduits Gereformeerden fuseerden, werd de naam:
Gereformeerde Kerk te Schettens en Longerhouw.

 

Op 5 (of 9) april 1889, kreeg de vereeniging ‘De Kerkelijke Kas’ te Schettens en Longerhouw Koninklijke erkenning, waardoor ze rechtsgeldige handelingen konden doen, zoals het kopen van onroerend goed.

De eerste bestuursleden waren toen:

ü      Auke Bargsma (winkelier), voorzitter

ü      Douwe Scheepsma (landbouwer), secretaris

ü      Jan Baukes Jansen (landbouwer), boekhouder

ü      Goffe de Vries (bakker), lid

ü      Sijbren Robijn (koemelker), lid

 

23-9-1889 (akte) / 7-10-1889 (ingeschr. in hyp.reg.)
De ‘Kerkelijke Kas’ koopt de grond waar later de kerk op word gebouwd, van Jan Douwes de Boer. Deze laatste woonde op de in 1906 afgebroken boerderij naast fam. K. Reinsma.
Het perceel grond van ong. 25 are werd gekocht voor 750 gulden

Op 17 april 1890 kocht de zgn. ‘Kerkelijke Kas’ de timmerwinkel van de weduwe Sjieuwke Oeges Post, voor fl. 1153,--.  In de akte staat geschreven

 

‘eene Huizinga met timmerwinkel en erf, cum annexis, staande en gelegen aan de straatweg midden in het dorp Schettens, kadastraal bekend in de gemeente Witmarsum, Sectie C, nummer 1030, voor eene grootte van een are achtendertig centiare, door Lieuwe Runia voornoemd met den dood ontruimd’

Lange tijd ben ik in de veronderstelling geweest dat met de timmerwinkel van Runia, het houten timmerhok van mevr. Reitsma bedoeld werd. Ook midden in het dorp zou daarmee kloppen.
Echter toen hield de bebouwing daar zowat op en was het Bittenserpaad het centrum van Schettens !!

Ook bleek uit de bevolkingsregisters van Schettens, dat Lieuwe Runia op de plek woonde, waarn nu de woning van Jos Visser staat.

Er was in 1872 al een nieuwe Christelijke school gebouwd en het bestuur was in 1889 grotendeels overgegaan met de doleantie. Echter om splitsing van de school te voorkomen, gebruikte men dit gebouw niet. Toch ging de afscheiding sneller dan ieder dacht en stichtten de Hervormden al in 1889 een bijzondere school in de voormalige openbare School, die in 1881 was gesloten (nu het dorpshuis). Hierdoor hebben de Gereformeerden dus maar een jaar gebruikt gemaakt van het timmergebouw.

Dit (gereformeerde) schoolgebouw is dus van 1889 tot 1907 tevens gebruikt als kerkgebouw. 

In 1890 zal de 'oude' Gereformeerde pastorie zeker gebouwd zijn. Ds. C. Hoek was de eerste predikant en deed zijn intrede op 8-2-1891.

Op 27 december 1898 geeft het Ministerie van Financiën toestemming om de vereniging ‘de kerkelijke kas’ op te heffen en alle goederen over te schrijven op de Gereformeerde Kerk te Schettens-Longerhouw.  Men had deze vereniging ooit opgericht omdat het onzeker was of de Gereformeerde Kerk wel rechtsgeldig zou worden erkend. 

Op 27 februari 1899 wordt dan alles overgeschreven bij de notaris.

In 1904 werd een woningblok van drie huizen gebouwd op terrein, later Van Osingaweg 11-13-15.

1907
De Gereformeerde Kerk is dit jaar gebouwd.

Van 1-2-1933 tot 26-5-1942 was er een combinatie met de Gereformeerde Kerk te Schraard.

Augsutus 1962 vertrok ds. Riddersma, waarna de gemeente vacant bleef. Het bleek financieel niet meer mogelijk zelfstandig een predikant te beroepen, zodat er samenwerking gezocht werd bij de buurgemeente Bolsward.

1964
In dit jaar wordt de nieuwe pastorie gebouwd, naast de oude pastorie. Aannemer is Buwalda en architect is Lautenbach uit Bolsward.

6-11-1964
Pastorale overeenkomst tussen de Gerefomeerde Kerk van Schettens-Longerhouw en de Gerefomeerde Kerk van Bolsward. Ze kregen toen een gedeelde Gereformeerde predikant, welke in de pastorie in Schettens moest wonen.

Hetzelfde jaar werd ook de oude pastorie verkocht aan Johannes van Abbema

Op 1-1-1971 fuseerde de Gereformeerde Kerk van Schettens en Longerhouw met de Gereformeerde Kerk van Bolsward. Zodoende werden onze dorpen een wijk van Bolsward.

5-4-1971
Het kerkgebouw, pastorie en woningen gingen over naar de ‘Gereformeerde Kerk van Bolsward’

1-1-1996
Het kerkgebouw en pastorie gaat weer over naar de ‘Gereformeerde Kerk van Schettens, Schraard en Longerhouw’. Tegelijkertijd gaan de Gereformeerden en Hervormden Samen op Weg.

14-6-1998
De laatste dienst in de Gereformeerde Kerk te Schettens


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: http://historie.buwalda.nl (zonder www)