Historie Schettens - Longerhouw

deel 80: Poltje Diakonie I


In het kerkarchief van Schettens-Longerhouw is een oude koopakte uit 1763 bewaard gebleven van het zogenaamde Poltje te Schettens. Dit is het stukje land achter het dorpshuis, tot op heden dus nog steeds bekend als het Poltje. Koper in deze akte is Meester Ate Watses Hiddema (of: Hidma), die schoolmeester was te Schettens van 1722 tot zijn dood in 1776/1777. Verkoper was Gedeputeerde Staten van Friesland, die de voormalige pastorielanden van Schettens verkocht om de predikant vervolgens een toelage te geven. Dit gebeurde in bijna heel Friesland en ontstond naar aanleiding van wantoestanden in sommige gemeentes, waardoor de predikant in financiele problemen kon komen. Immers de pastoriegoederen moesten voorheen de predikant een verzekerd inkomen verschaffen. Op dezelfde akte staat met een ander handschrift geschreven 1776, wat hoogstwaarschijnlijk slaat op het jaartal dat de Diakonie van Schettens-Longerhouw dit poltje koopt uit de nalatenschap van Ate Watses Hiddema. Het is dus nu 230 jaar onafgebroken in het bezit van onze diakonie.

Leuk is ook dat, zoals meestal gebeurde bij aktes, de eigenaren van de naastgelegen percelen genoemd worden. Ten oosten de grote kerkeplaats (waar nu het dorpshuis staat). Ten zuiden en westen de 'verkopers', dit waren dus de Gedeputeerde Staten, waaruit blijkt dat die stukken grond vroeger ook bij de pastorie hoorden. Nu staat ten zuiden de boerderij van de fam. G. de Vries, die pas later gebouwd is en nog weer later weer eigendom van de kerkvoogden van Schettens werd. Ook het land ten westen is momenteel eigendom van de kerkvoogdij van S.S.L. Ten noorden, waar nu ondergetekende woont, was 'Doekle Sijbrens cum. soc.' eigenaar; dit waren waarschinlijk de broers Douwe en Doeckle Sijbrens. 

Volgens de akte moest de koopsom van 391 caroliguldens en 10 stuivers, betaald worden in 2 termijn van ieder de helft. Op 19 mei 1763 werd inderdaad de helft ad. 195:15 car.gulden betaald. Waarom onderstaande 265 car.gulden een jaar later werd betaald is mij niet duidelijk, dit zou normaliter wederom 195:15 moeten zijn.


De Heeren Gedeputeerde Staten van Vriesland, verklaren op Speciale last en volgens Resolutie der Heeren Staten van dezelve Provincien in dato den 8 July 1762, door Hans Willem Wiarda secretaris van de Grietenie Wonseradeel, als actuarius publijcq verkogt te hebben aan Meester Ate Watses te Schettens, zeker Poltje Bouwland, groot veertien Einsen, belast met sestien stuivers floreen schattinge op no. 30, bij den koper tot St. Petrij 1764  ingehuurd, jaarlijks voor tien Car:Gls: vier stuivers vrij geld, behoord hebbende aan de Pastorie van Longerhouw en Schettens, en aldaar gelegen te Schettens, hebbende tot Naastlegers, de kerkeplaats ten Oosten, de Verkopers ten Zuiden en Westen, Doekle Sijbrens Cum.Soc. ten Noorden, voor twee honderd een zeventig Goud-Guldens met dertien Car.Gls. tien stuivers Suivergeld, dus verkogt voor drie honderd en een en 't negentig car.gls: tien stuivers, te betalen met Landschaps Obligatie of zogenaamde Thoonder dezes ten laste van deze Provincie, ten Comptoire van den Provincialen Ontvanger Generaal der Losse Renten, op den 1ste Maij 1763 en  1764, telkens de helfte, in vrij koste en schadelozen gelde, bieder den Conditien bij de Verkopinge voorgelezen daar af zijnde, die voor geinseneerd worden gehouden, en gemerkt den Koper voldaan heeft door het passeren van een reversaal, zo word dezelve als nog gesteld in de volle Possessie, blijvende agter het Lopende jaar huur en lasten voor de Verkopers, die aannemen het verkogte vrij te leveren, en voor de victie te e(n?)veeren, zo na regte, onder verband onzer  in Qualiteits goederen, met submissie van dezelve aan den Hove van Vriesland: in kennisse de Paragraphure van den Heere Praeses van Onzen Collegie, en derzelven secretaris hand. Actum Leeuwarden den 29 Maart 1763

T.E.H. Roorda van Sixma  
H. van Wijckel


4e Perceel
Coop-brief voor Mr. Ate Watsis te Schettens

Coopschat en costen met Car.gls. Stuyver geld 265 -
Strijkgeld    3,--
coop g..ever brijf    3,--
Voor alles te bevorderen en betalen           1 - 11- 4
Soa: Totalis     272 -11 -4

Betaald bij Laders 16 Aug. 1764  HW Wiarda


Het Eerste termijn des coopschats met het suivergeld van dien in desen gemeld makende een somma van 195 Gls: 15 st: is door de secret: H.W. Wiarda wegens de koper voldaan den 19 Maij 1763. Roeloff Storm


1776


actuarius  schrijver
einsen een pondemaat is 12 einsen.
cum.soc. cum socio = met zijn compagnon, medestander   cum sociis = met degenen die bij hem horen
comptoire kantoor
geinseneerd  voorgesteld
Possessie eigendom
goudgulden gulden van 28 stuivers
caroligulden gulden van 20 stuivers

André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl