Historie Schettens - Longerhouw

deel 76: De klok van Schettens


In de Hervormde kerk te Schettens hangt een, in vergelijking tot andere kerken, niet al te oude bronzen klok. Tijdens de 2e wereldoorlog (1940-1945)  werd onze klok namelijk door de Duitse bezettingsmacht gevorderd en afgevoerd. Door een gebrek aan materialen om kannonen te gieten, was het plan opgevat om hiervoor dan maar klokken te gebruiken. Dit zal overigens geen al te gemakkelijk karwei zijn geweest. Eerst moest er een gat in de toren worden gemaakt om via lange touwen de klok naar beneden te laten zakken. Hierna werden ze naar de verzamelplaats te Leeuwarden afgevoerd. Oude en belangrijke klokken hadden al enige tijd hiervoor een 'M' van Monument opgeschilderd gekregen, waardoor die vooreerst niet gebruikt werden. Zo is ook de klok van Longerhouw bespaard gebleven, al zitten de geschilderde letters er nog op. Helaas voor Schettens kwam na de oorlog de klok niet terug en moest er een nieuwe worden aangeschaft. Door een gebrek aan alles, maar vooral geld, kon pas in 1949 een nieuwe worden besteld. In de jaren hiervoor was een speciaal klokkenfonds opgericht om hiervoor te sparen. In deze tussenliggende jaren heeft een oud vat dienst als klok gedaan !   In het jaar dat Anne Jippe Visser hier predikant was (1948-1956) werd een insciptie bedacht voor op de klok, welke wellicht nog door de genoemde predikant is opgesteld. 

Deze klok is dus in 1949 gegoten in Heiligerlee door de firma Van Bergen, welke daar nu nog als klokkenmuseum bestaat omdat ze in 1980 zijn opgehouden met klokkengieten. Oorspronkelijk in 1795 te Midwolda gesticht, werden sinds 1862 ook in Heiligerlee klokken gegoten. Omdat het klokkengieten altijd als een echt vak/ambacht werd beschouwd werd er bijna altijd een jaartal met de vermelding van de fabricageplaats vermeld. Zo heeft de klok van Longerhouw o.a. de naam  Johan Nicolaas Derck (de gieter) en 1742 als opschrift maar dan in het Latijns. Toch had de voorganger van de Schettenser klok geen opschrift. Dit blijkt duidelijk uit de 'Voorlopige lijst van Monumenten in Nederland' uit 1930, waarin vermeld staat: '(XVII) zonder opschrift'. Dus een klok uit de 17e eeuw zonder opschrift. Dat een klok van deze ouderdom geen opschrift had mag als zeer bijzonder worden beschouwd, echter oorspronkelijk zal hij het waarschijnlijk wel hebben gehad, ware het niet dat volgens het kerkvoogdijboek de klok in 1817 te Amsterdam werd overgegoten. De klok moest toen toch uit de toren omdat de oude toren het jaar ervoor was afgebroken wegens bouwvalligheid. In 1817 werd er een nieuwe toren gebouwd van hout en steen welke in 1877 weer op zijn beurt werd afgebroken.

Opschrift:

19  HEILIGERLEE 49   en op de andere kant:    VAN BERGEN

WEER KUNNEN MIJN KLANKEN, HERBOREN GOD DANKEN

NED. HERV. KERK SCHETTENS


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl