Historie Schettens - Longerhouw

deel 71: Stemmen te Schettens


Al in vele historie stukjes kwam het woord 'stemnummer' voor. Zoals inmiddels wellicht bekend, had Schettens vroeger 15 stemmen. Om grietman (burgemeester) van Wonseradeel te worden, had je veel stemmen nodig. Vermogende kandidaten voor dit ambt kochten dan ook zoveel mogelijk stemmen (lees boerderijen), het liefst in kleine dorpen, waar een meerderheid van stemmen immers eerder bereikt was. Door veranderende tijden, die door de Franse revolutie werden aangewakkerd werd in 1788 de laatste stemcohier opgesteld. Immers de Fransen predikten 'vrijheid, gelijkheid en broederschap', wat bepaald niet strookte met het dit oude stemprincipe. Vanaf 1700 was inmiddels ook het zogenaamde floreenstelsel ingevoerd, welke in 1881 in Schettens werd afgeschaft. (zie historie 65). Hiervan waren er in Schettens 43, welke 43 florenen in de floreenbelasting aangeslagen werden voor totaal fl. 335-24-0. (de floreen is de vroegere gulden). In 1999 verscheen de pre- en kadastrale Atlas van Fryslan, deel 9, waarin Schettens vermeld staat. Dankzij deze atlas werd het mogelijk alle stemnummers te koppelen aan de floreennummers. 

In onderstaand schema zijn alle 15 stemmen van Schettens vermeld, met daarnaast het latere floreennummer. In de omschrijving staat bij de meeste stemmen een naam vermeld, die gangbaar was. Daarnaast wordt de grootte in pondematen weergegeven, zoals die oorspronkelijk was. In het laatste veld de huidige bewoners, om ze te kunnen localiseren. Zoals je kunt zien, zijn de meeste stemmen nog altijd herkenbaar als boerderij. Over de uitzonderingen valt het volgende te vertellen: stem 2 is reeds behandeld in historie nr. 15 en deze boerderij achter stem 3 is in ongeveer 1850 afgebroken. Stem 6 werd al in 1640 'Dyckshorne' genoemd; omdat het in een horne (=hoek) van de Marnedijk lag. Toen was er echter al geen sprake meer van een boerderij en hoorde dit stuk land bij Osinga State (stem 1). Stem 8 is nu een woonhuis, maar was nog eind 19e eeuw nog een kleine boerderij. Daarna is deze veranderd in het hedendaagse woonhuis, waarvan de vorm nog een steeds een agarisch verleden verraad. Stem 10 is genaamd een hornleger, volgens mij op de plaats waar nu ongeveer de familie Galama woont. Een bijzonder feit is dat de 2-1 kap woning aan het Bittenserpaed (Veninga/Wielinga), ook vanouds een stem had. Tenslotte is al eerder genoemd dat het dorpshuis op de plek staat van de vroegere 'grote kerkeplaets' van de kerkvoogdij van Schettens.

Stemnr. Floreennr. Omschrijving Grootte Huidige bewoner
01. 8 Osinga State 100,5 PM fam. I. Veldhuis
02. 7 Sickema sate 70 PM (achter) K. Reinsma
03. 6   60 PM fam. F. Ybema
04. 5   80,5 PM fam. K. Reinsma
05. 10 't Fort, pastorieplaats 49,5 PM fam. R. Boersma
06. 9 Dyckshorne 9 PM -
07. 11 Hoytinga sate / Weeshuis 92 PM Tj.B. Reitsma
08. 12 'kleine kerckeplaets' te Bruyndijk 13 PM mevr. Rothengatter
09. 13 'armehuis van Bolsward' 50 PM fam. B. Reitsma
10 14 Hornleger 10 PM -(fam. Galama?)
11 4 'gravinne Carlson' 56 PM fam. S. Buma
12 3 'kerckeplaets' van Schraard 56 PM fam. W. Politiek
13 n.v.t.   10 PM fam. H. Veninga / Sj.Wielinga
14 2 'grote kerckeplaets' van Schettens 48 PM dorpshuis
15 1   50 PM fam. H. Witteveen

 


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl