Historie Schettens - Longerhouw

deel 64: Einde floreenstelsel


Op 2 september 1881 vond er een belangrijke vergadering plaats in de Christelijke school te Schettens. Dit was namelijk de allereerste keer dat alle stemgerechtigde manslidmaten van Schettens kun stem konden uitbrengen om kerkvoogden te kiezen. Dit was eeuwenlang voorbehouden aan personen die 'floreenplichtig' waren. Dit waren mannen die land bezaten in Schettens, waarover de zogenaamde floreenbelasting geheven werd. Dit konden dus ook niet-Schettensers zijn. Gezamenlijk benoemden zij dan o.a. de kerkvoogden en de predikant.

Reeds in 1856 was bij Koninklijk Besluit het proces in gang gezet, dat de overheid (via de belastingen dus) zijn invloed op het beheer van kerkelijke goederen zou afbouwen. In de praktijk liep het allemaal niet zo'n vaart en bleef veel bij het oude.

De Synode heft echter in 1874 het recht van floreenplichtigen tot beroeping van predikanten op, waarmee het afbouwen in gang werd gezet. 

In 1876 stelde de Hervormde Gemeente van Oosterend een (plaatselijk) reglement vast, waarin de kerkvoogden werden benoemd door de kerkelijke gemeente. De door de floreenplichtigen gekozen kerkvoogden weigerden afstand te doen van het beheer, zodat de rechtbank werd ingeschakeld. Deze stelde de floreenplichtigen in het ongelijk, zodat binnen enkele jaren in heel Friesland het beheer gekomen is in handen van de door de Hervormde gemeente gekozen kerkvoogden.

Het duurde dus nog tot september 1881, voordat ook Schettens zich aan dit 'Arrest van Oosterend' conformeerde. 

Op 28 juni 1881 was er reeds een speciale vergadering gehouden, op uitnodiging van de Schettenser kerkeraadsleden. Doel van deze vergadering was het samenstellen van een commissie, voor het ontwerpen van een 'plaatselijk Reglement op het Beheer van de kerkelijke goederen en fondsen'.  In deze druk bezochte vergadering werden uiteindelijk gestemd: Douwe S. Scheepsma, Auke Hoekstra en Tjeerd D. de Jong. Zij hadden de opdracht het reglement zodanig aan te passen dat het voldeed aan de nieuwe eisen. 

Zoals gemeld, was de presentatie dus op 2 september 1881. Uitgebreid komen dan alle artikelen aan de beurt en vind er een levendige discussie plaats. De commissie leidt deze speciale vergadering, onder voorzitterschap van schoolmeester Auke Hoekstra. Tenslotte wordt het reglement aangenomen met 17 stemmen voor en 2 stemmen tegen. Beide tegenstemmers, U. Haanstra en T. Hidma, weigeren het definiteve reglement hierna te tekenen, wat echter geen gevolgen heeft.  Nu staat niets meer de verkiezing van nieuwe kerkvoogden in de weg. Het blijkt echter in Schettens allemaal 'pais en free' want de oude kerkvoogden, voorzitter Jan Douwes de Boer, secretaris Douwe Simons Scheepsma en administrateur Tjeerd Douwes de Jong, worden alle 3 weer opnieuw gekozen en treden gelijk in functie. Hierna wordt de commissie opgeheven en sluit  voorzitter Hoekstra met dankzegging de vergadering.

Het belang van bovengenoemde vergaderingen blijkt ook het aanleggen van een nieuw notulenboek, waarin bovengenoemde gebeurtenissen als eerste worden beschreven. Oudere notulenboeken van de kerkvoogdij zijn helaas niet bewaard gebleven.


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl