Historie Schettens - Longerhouw

deel 63: Herenbank Van Osinga


Het interieur van de kerk van Schettens dateert uit 1866, het jaar waarin de kerk opnieuw opgebouwd werd. De kerkvoogden voerden geen half werk uit, want er is werkelijk niets meer van het oude interieur overgebleven. Weliswaar zijn de oude en waardevolle zerken in het middenpad gelukkig gespaard gebleven, maar dat was dan ook het enige. Van verder historisch besef was toen geen sprake, men zal het idee hebben geopperd dat bij een nieuwe kerk een nieuw interieur past. Waarschijnlijk zal wat er was ook danig door de tijd zijn aangetast. Van wat er toen aanwezig was en hoe de kerk er van binnen uitzag is dus helaas weinig bekend. Ook de foto's hadden toen hun intree nog niet gedaan. 

Toch is nu door een vondst in het kerkarchief een tipje van de sluier opgetild. 

Op heden den 11 Augustus 1866, hebben wij floreenpligtigen der Hervormde Gemeente van Schettens onder voorzitting van den heer Burgemeester van Wonseradeel, opgenomen de Rekening en Verantwoording, gedaan door Tjeerd Douwes de Jong, in kwaliteit als administrerend Kerkvoogd van dat dorp wegens zijne Ontvang en Uitgaaf, als zoodanig gehad en gedaan, over de dienst van 1865, en die na examininatie van de daarbij overgelegde bewijzen opregt en deugdelijk bevonden hebbende, zoo arresteren wij haar.

In ontvang ter somma van             f    4999,29 1/2
Int uitgaaf ter somma van              f    4345,47

En alzoo met een batig saldo van   f    653,82 1/2

Waarvan wij tot decharge van den Rendant dit proces verbaal hebben opgemaakt, hetwelk door ons, den heer Burgemeester voornoemd, geadsisteerd met den Secretaris der gemeente is verteekend, hebbende de heer M. Weersma als gemagtigde van Doctor Hector Lycklama a Nijeholt te Bolsward verklaard tegen die rekening te protesteeren en dezelve niet goed te keuren omdat het eigendomsregt op een zitbank voor mans en vrouwen in de kerk te Schettens is verkort door die bank bij de vertimmering dier kerk in 1865 geheel en al is weggetrokken, aan zijner langener behoorende, zonder daarvoor eenige schade vergoeding of schadeloosstelling te geven en zonder dat daarvoor iets in uitgaaf is gebragt ende zoomede zich te verklaren tegen deze rekening als zijnde de verbouwing der kerk niet publiek aanbesteed.

M. Weersma                      T. Mulier        J. Binnes

Rekening 1866
.....
Hebbende den Heer M. Weersma als gemagtigde van doctor H.J. Lycklama a Nijeholt verklaart tegen deze rekening te protesteeren omdat het eigendomsregt op eene zitbank is verkort en een perceel land verhuurd zijnde, deswege met de borg is afgemaakt en dit land weder verhuurd.

M. Weersma     L. Britzel

Rekening 1867
.......
Hebbende den Heer M. Weersma als gemagtigde van D. H.J. Lycklama a Nijeholt verklaard en zoozeer tegen deze rekening te protesteeren omdat zijn eigendom regt op eene zitbank is verkort.

M. Weersma         L Britzel       J. Binnes
Rekening 1870
.......
Waarvan dit verbaal is opgemaakt en door de presente floreenpligtigen verteekend uitgezonderd den Heer C. de Jong als gemagtigde  van den Heer H.J. Lycklama a Nijeholt die protesteerd tegen deze administratie zoo als in de rekening van 1866 is vermeld.

B.H. Stremler        G.S. Rusticus           C.J. de Jong

Er blijkt dus in die tijd nog een oude ‘herenbank’ te zijn geweest in de kerk, toen eigendom van Hector Jacob Lycklama a Nijeholt. Bij de vergadering van de ‘kerkerekening’ over 1865 en later, protesteert hij herhaaldelijk tegen het goedkeuren van de rekeningen, omdat deze ‘zitbank’ dat jaar ‘geheel en al  is weggetrokken’. Hieruit blijkt nu duidelijk dat men de kerk volledig heeft leeggemaakt en daarna vernieuwd.

Deze bank is hoogstwaarschijnlijk nog in het bezit geweest van de families Van Osinga en Van Aysma, die als eigenaar van Osinga State een prominente plaats hadden tegenover de predikant. Hector was getrouwd met Ina Petronella de Kok, wiens familie ongeveer in 1748 (mede)eigenaar van de voormalige state was geworden. Bij dit bezit hoorde dus ook de herenbank. Hiervan afkomstig is waarschijnlijk een eikenhoutenpaneel uit 1619 met het alliantiewapen Van Osinga-Van Aggama, die bewaard wordt in het Fries Museum. Dit paneel, gesigneerd met P.C., is gemaakt door onze bekende zerkhouwer Pieter Claes Antiek. Hij heeft bijna alle zerken gemaakt in de kerk van Schettens. Waarschijnlijk heeft Hector dus nog wel de herenbank mogen ophalen, waardoor dit paneel met de wapens bewaard is gebleven. Uiteindelijk is in 1942 het paneel verworven door het Fries Museum. (zie ook historie nr. 13).


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl