Historie Schettens - Longerhouw

deel 60: De windvaan van Schettens


     

Eind 2004 is dit vaantje van de kerk afgewaaid. Het bevind zich normaal gesproken op het schip van de kerk. Binnenkort zal het hopelijk weer herplaatst worden. Het was echter nu wel de kans om het op de foto te zetten. Dit is de eerste foto voorzover bekend en alleen Sytse ten Hoeve heeft hierover in het kort gepubliceerd. (zie hieronder)

Uit:  Stichting Alde Fryske Tsjerken, nr. 53, december 1996, door .Sytse ten Hoeve,

[Schettens wordt genoemd in de paragraaf over jaartallen, initialen, opschriften etc. Over Schettens staat er:]

"Vanen met initialen en/of jaartallen zijn verder te vinden op de kerkdaken van .... Schettens
(P.S./S.T. = mogelijk Pieter Sjoerds en Sibbe Tjommes; de vaan zou kunnen
dateren van 1787-1788, in welke jaren de toren werd hersteld) ...".

Dhr. Ten Hoeve heeft dus wel de vaan bestudeerd, maar heeft waarschijnlijk niet alle kerkeboeken doorgeworsteld. Inderdaad is in 1787-1788 de toren hersteld, maar deze windvaan bevind zicht niet op de toren maar op het schip. Daarnaast komt de combinatie van de door hem genoemde namen niet voor als kerkvoogden, dus ook niet in 1787-1788.  

Dit zouden volgens mij onderstaande kerkvoogden moeten zijn, Sijbren Pieters (SP) en Tjomme Sibbels (TS). Het is de enige bekende combinatie van kerkvoogden met deze voorletters en tevens is de kerk van Schettens in 1731-1732 verbouwd, wat vaak de aanleiding was om de namen op enige manier vast te leggen

Wat in mijn verhaal natuurlijk niet klopt is de afkorting P.S. van Sijbren Pieters, maar dit zou een foutje van de smid kunnen zijn. Beide initialen zijn namelijk niet tegelijk juist zichtbaar op het vaantje. Waarschijnlijk kreeg de smid opdracht om van beide kanten één intiaal correct zichtbaar te maken. Hij moest nu dus één initiaal in spiegelbeeld maken. Hierbij zou hij dit foutje gemaakt kunnen hebben.

Sijbren Pijters de Witte, werd geboren 30-4-1671 te Schettens en was in 1732 administrerend kerkvoogd, de belangrijkste van de twee. Zijn initialen staan dan ook bovenaan vermeld. Hij woonde toen naast de kerk op de 'De Witte' boerderij, waar nu de fam. Witteveen woont. Van 22 juni 1710 tot 26 sept. 1747 was hij onafgebroken kerkvoogd van Schettens !!

Tjommme Sibbeles Donia, geboren omstreeks 1705, kwam van Wolsum naar Schettens omstreeks 1730 toen hij lidmaat was. Was van 8 juli 1731 tot 25 juli 1736 kerkvoogd van Schettens. Hij was de stamvader van de latere Ozinga's (met een Z !!) uit Schettens/Longerhouw. Tjomme woonde op Sickema State te Schettens (op Sotterum, zie ook deel 15).

Datum vanaf Naam administerend kerkvoogd Naam kerkvoogd
8 juli 1731 Sijbren Pieters de Witte 
(nu kerk verbouwd)
Tjomme Sibbles (Donia)
22 aug. 1734 Tjomme Sibbles (Donia) Sijbren Pieters de Witte

In het kerkboek van Schettens van 1714-1773, vond ik de volgende vermelding:

1732
Den 8 december Heeft de Rendant Aan
Sijmon van Dijck Mr: Smid tot bolswaart
Weegen Een Niuwe krone te maken op de kerk
Betaald Somma Sestien Gul en Sestien st:
Volgens Quitantie Met No: 12                                    16-16-0

Of een 'krone' hetzelfde is als een windvaan, durf ik niet met zekerheid te zeggen, echter het is wel opvallend dat de windvaan een kroontje bevat. Daarnaast zegt de schrijver dat het op de kerk kwam, dus niet op de toren. Op de kerk staat alleen de windvaan. Ook is de windvaan 'de bekroning' van het schip.Verder zal hier ook het ijzerwerk bedoeld zijn, waarop de windvaan is bevestigd, wat meestal nogal sierlijk is. Ten slotte geeft het bedrag van dik 16 gulden, een fors bedrag in die tijd, de doorslag dat de windvaan van de Hervormde kerk te Schettens uit 1732 stamt. Het is hiermee dan één van de weinige restanten van de voorgangers van de in 1865 geheel vernieuwde kerk.


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl