Historie Schettens - Longerhouw

deel 51: Gevelsteen Longerhouw fam. J.J. Dijkstra


In Longerhouw bevind zich in de straatgevel van het huis van de familie L. Feenstra een mooie gevelsteen. Eigenlijk zijn het er twee, want het bovenste gedeelte, met het wapen van Friesland, is duidelijk veel ouder. Verder onderzoek door deskundigen op dit gebied kan zekerheid geven, maar mij lijkt deze wapensteen uit de 16e of 17e eeuw. Het rolwerk (Ornamenten in de beeldhouwkunst, die als opgerolde banden vrij komen van de ondergrond) om het wapen heen, komt overeen met grafzerken uit de 16e eeuw, o.a. in Schettens. Het is hiermee gelijk dan ook de oudste gevelsteen uit onze dorpen. De eigenaar van toen, week af van de traditie om zijn eigen wapen in de gevel van de boerderij te plaatsen.  Mischien was het wel na de Spaanse overheersing, ongeveer 1580, dat men opnieuw de Friese autonomie (zelfstandigheid) wou laten zien. Vrij zeker komt dit wapen uit de voorganger van het huidige voorhuis, welke plaats moest maken voor de nieuwbouw van 1858. Men heeft toen uit respect voor het oude, dit in de nieuwe gevel geplaatst en tevens toen een nieuwe gevelsteen laten maken om die hieronder te plaatsen. Er is zo ook duidelijk het verschil in stijl te zien tussen de twee stenen. 

De onderste steen vermeld de volgende tekst:

'De eerste steen gelegd door
JURJEN J. DIJKSTRA
op den 15 Junij 1858
Oud 1 3/4 jaar

Deze Jurjen werd geboren op 27 juli 1856, als zoon van Jetze Jurjens Dijkstra en Tietje Douwes de Jong. Jetze Dijkstra werd geboren in Oudega (W) en trouwde in 1848 met Tietje Douwes de Jong. Haar familie was eigenaar van de boerderij, dus zo zullen Jetze en Tietje hier terecht zijn gekomen. Van 1859-1860 was hij diaken en van 1866-1867 ouderling van de kerkeraad van Schettens-Longerhouw. In Longerhouw werden hun 6 kinderen geboren. Jetze had blijkbaar goede contacten, want dochter Doutzen trouwde in 1873 zelfs met de dominee van Schraard, Karel Eduard van Griethuysen !  Helaas was haar moeder toen al overleden en een half jaar later overleed ook haar vader Jetze, die toen in Het Meer bij Heerenveen woonde.

Over deze boerderij valt nog het volgende te zeggen. Vanouds was dit stemnummer 3 (van de 9 stemmen van Longerhouw) en zo was in 1640 eigenaar Pieter Hessels Sasma, die getrouwd was met Tetje Sjoerds Sickema. Zij liggen, met mederechter Suffridus Blanckema die waarschijnlijk hun zoon is, begraven in de kerk van Longerhouw, tegen het koorhek aan. Het zou goed kunnen dat deze invloedrijke familie, de wapensteen met het Friese wapen heeft laten plaatsen.

 

  

Longerhouw:

.......
Tegenover de kerk droeg een steen in den gevel eener boerenhuizinge het oude Friesche wapen, waarvan het rijmpje zegt: 

San plompen mei trije balken yn in blau san,
Is 't wapen fen Fryslan

De schuur was voor korte jaren ingestort, werd ons gezegd.

Uit: Historische wandelingen door Friesland
Schrijver: Jacob Hepkema
Geschreven tussen 1894 en 1919

Het gehele verhaal is mij nog niet duidelijk, maar in ieder geval in 1858 het voorhuis nieuw gebouwd volgens de gevelsteen. Het kan zijn dat toen de schuur is blijven staan, omdat die volgens Hepkema kort voor het schrijven van zijn 'wandelingen' was ingestort. 

Hepkema maakt melding van het 'oude Friesche wapen' , wat overeenkomt met deze gevelsteen, maar het rijmpje wat Hepkema vermeld is niet meer aanwezig. Daarnaast is het merkwaardig dat dit rijmpje niet het wapen, maar de in Hepkema's tijd nieuw ontworpen vlag beschrijft. Het lijkt  mij zeer waarschijnlijk dat dit rijmpje helemaal niet aanwezig was, maar dat Hepkema dit zelf bij het verhaaltje heeft geschreven en daarnaast het oude wapen en de nieuwe vlag doorelkaar heeft gehaald. Hepkema had waarschijnlijk nog niet de beschikking over een fotocamera om alles goed vast te leggen.

In 1897 werd de Friese vlag, naar een ontwerp van Wenning, door Gedeputeerde Staten erkend en in 1927 voor het eerst officieel gebruikt op het ProvinsjehŻs. Pas in 1957 is de vlag door de Staten van Frysl‚n vastgesteld en aan de Koningin ter bevestiging aangeboden

 

Andrť A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl