Historie Schettens - Longerhouw

deel 42: Overeenkomst Dijkshuis te Harkezijl


Transcriptie van een overeenkomst van 12 juli 1729, tussen Hotso van Aijsma van Lauta, bewoner van Osinga State te Schettens en de dorpen Schettens en Witmarsum. Doordat ook de kerk belang had bij deze overeenkomst zal deze opgenomen zijn in het kerkeboek van Schettens. In deze overeenkomst wordt vastgelegd dat Hotso van Aysma voortaan een stuk dijk, tussen harkezijl en de opreed naar Wons, moet onderhouden, waarvan hij het vrij gebruik heeft. Dit vrij gebruik was weer verbonden aan het dijkshuis op Harkezijl, waarvan Hotso eigenaar was. Als 'tegenprestatie' moest de eigenaar van het dijkshuis, als vanouds, de dijk op eigen kosten onderhouden. Echter sinds Hotso eigenaar werd, voerde hij alleen kleine reparaties uit aan de dijk, waardoor deze zwaar achterstallig in onderhoud werd. Er dreigde zelfs acuut gevaar, waardoor de grietman opdracht gaf tot reparatie hiervan. De kosten schoten de zgn. dorpsontvangers voor, omdat Hotso niet thuis gaf. Pas na tussenkomst van de grietman en mederechter, die een bindende uitspraak deden, kwam men tot een deal waarin Hotso voortaan weer deze kosten zou betalen, echter de reeds gemaakte kosten van verhoging, etc. zou deze keer eenmalig door de floreenplichtigen worden betaald.


Copia Acte van Compromis tussen
de Ed: heer Hotso van Aijtsma
van Lauta, Capitain van een
Compagni te voet residerende
tot Schettens ter eenre, ende de
respve. ingesetenen van de dorpen
Witmarsum en Schettens ten
andere zijden.

Alsoo de heereweg en rydweg lopende van
de doorreed over harkezijl, langs de dwarscatte-
dijk uyt kivijts hoek, aen de buyte kant tot de op-
reed na Wons, in't algemeen slegt en vervallen.
Ja op enige plaatsen bijna onbruykbaar was, en
doorsulx ten uyttersten noodig, verhoogt ende
verbetert te worden, gelijk dan ook in de nasomer
Ao. 1727 na voorgaande aenkundinge en afpalinge
samt aenwiesinge waar d'aerde tot dien soude
worden uijtgegraven en geslatten, door de Hoog
Welgeboorn heer C: Baron van Aylva
grietman over Wonseradeel is bestedet ende
opgenoomen; welke kosten dan wel aen de Aenne-
mers en maakers van dien, door de gecommit-
teerden uyt de dorpen, sijn betaalt ende verschooten
egter tot nog toe niet aen deselve gerestitueert.
Overmits noopens het maken en betaalen van
dien dispuijt ware ontstaan, tussen de Ed: heere
Hotso van Aysma van Lauta Capitain van een
Compagni residerende tot Schettens, als eijgenaar
van het dijxhuijs staande bij harkezijl welke
Dijxhuijs of maiijer van dien hebbende het
vrie gebruijk, niet alleen van dese questieuse dijk
of rijdweg, maar ook van de hooge Cattedijk
daar bij, en sustineerde voor dat gebruijk, maar
verpligt te weesen, om de holle spooren, gaaten
en holten te slegten, te vullen en effen te maken.
Daar en tegens de Dorpen Witmarsum en
Schettens of hunne gecommitteerden oordeelden
en stelden voor vast, dat de heere Aijtsma gedag:
als eygenaar van ditto dyxhuijs genoemde slatten,
verhooginge en slegten vande dies, alleen alles te
laste quame, en dat sij daar af moesten sijn
bevrijdt en ontlast, gevende voor reden, dat
gedagte dorpen, daar af voor deesen bevrijt en
ontlast waren geweest alsoo de vorige possessers
van vorige dyxhuijs voor 't gebruijk van de
heere weg en hooge dijk gemeld, de verhoginge
verswaringe en slegten dies, van beijden in den
tijd tot haren laste hadden gehat en ook gedaan,
Om welke despuijt en verschil weg te neemen
en ook tot voorkominge van prodecuiren en
vordere onlusten, partijen hinc inde sijn
genegen geworden, bij forma van compromis
te assopieeren, hebbende ten dien fine eenparig
tot compromissarien geëligeert ende versogt
d'Hoogwelgeboorn Heer Grietman gemeld
en de mederegter A: van Elselo en aen deselve
heeren hunne despuijten en differenten bege-
ven, met belofte van aen deselve uijtsprake
te sullen gedragen, in welx doende dan is uyt-
gesproken, geoordeelt en vastgesteld, dat de
heer Capitain Aijtsma als eygenaar van ge-
dagte  Dyxhuijs, voor hem en sijnne navolgen-
de eijgenaars voor altoos, sullen hebben en
genieten, het vrie gebruijk van beijde hooge en
lage dijk, om deselve, om deselve als voor desen
te beweijden, daar en tegens sal zijn Ed. en de
volgende eygenaars des dijxhuijs, ook voor
altoos verpligt zijn te maken onderhouden
en slegten de beijde dijken, so hooge Catte dijk als
lage heere weg, alles volgens de schouwinge op
deselve geschiedende, en sulx egaal neffens de
naastgelegene dijken; Edog in kas van on-
verhoopelijke doorbrake, van de hooge Catte
dijk door inundatie veroorsakende, sal sijn
Ed. en volgende possesores vrij van zijn te
maaken en te herstellen, maar in sulken
ongeval de dorpen Witmarsum en Schettens, in
hunne distrikt veroorsakende, alleen incumbeeren
en in sulken geval sullen de kosten over de floreen
omgeslagen worden, waar te booven de heer Aytsma
als eijgenaar van verscreeven huijse, ofte die het na-
derhants souden moogen besitten en toebehooren
sal betalen twee goutguldens  sjaars, wegens het schou-
wen als andere onkosten over deese Catte ofte hooge
dyk als meede aen de binnenCant van de darde roede
één moeten slatten, gelijk voor deesen gebruykelijk
is geweest.
Daar en tegens zullen de slatloonen, Ao. 1727 gedaen,
aanplacken, trommen, zegils, en verdere onkosten
daar over veroorsaakt, door de dorpen Witmarsum
en Schettens, voor dit maal op hare floreenen moeten
worden omgeslagen en alsoo betaalt; dog sal de heer
Aytsma tot synnen laste neemen en hoeden, d'in-
tressen van de uijtgeschotenen slatloonen ao. 1727 ge-
daan sonder wijders. Aen welke compromis en
uijtsprake ons partijen hinc inde volkomen genoe-
gende en accepteerende, so neemen wij aen elcande-
ren het volle effect deses te presteeren, doen hebben
en genieten, onder verband onser so eijgene als in
Qlts: geene exempte goederen, met submisie van
dien en onse persoonen, den hoove van Vriesland
Wonseradeel en alle geregten Prnee:. instantia in ken-
nisse partyen Comparantens handen, beneffens
die van de hoog welgeb: heere Grietman en Bijsit-
ter als compromissarien, Actum Bolswart den
12 Julius 1729, was getekent H:v:Aijsma van Lauta
Sicke Gerlsma voor mij en mijn qualitijt, Ippe 
Ientiema, Ulbe Baukes, Sybren Pytters 1729
C: van Aijlva, A: van Elselo, Simon Clasen Lambsma
R: Posthumus, Jan Martens

Gecollationeert zijnde is deesen
bevonden met zijn principale (die
in de secretarie van Wonseradeel
sal blijven berustende) te Accordeeren
In kennisse van mij ondergeschreven
De Actum den 12 Augustij 1729

A van Elselo


Vertaling van enige woorden:

collatieoneren gelijkmaken van geschriften met de oorspronkelijke tekst
sustineeren beweren, staande houden
assopieren sussen
eligeren. kiezen
Hinc inde heen en weder, hier en daar.
van wederzijden.
inundatie onder water gelopen land
incumbeeren opleggen, opsteunen, aanvorderen, voor hebben
possessers eigenaars
kas in het geval van

André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl