Historie Schettens - Longerhouw

deel 37: ds. Jacobus Steenwijk (I)


Een ongelooflijk record vestigde deze dominee. Als kandidaat wordt hij beroepen door de kerkelijke combinatie Schettens-Longerhouw en dit neemt hij aan. Op 18 mei 1685 doet hij zijn intreerede. Hij zal de pastorie te Longerhouw niet weer verlaten voor een andere gemeente want op 15 januari 1742 komt hij te overlijden. Jacobus heeft er dan bijna 57 dienstjaren opzitten !!

Meerdere generaties hebben dan amper een andere dominee gezien omdat de gemiddelde leeftijd toen veel lager lag als nu . Jacobus zelf werd 80 jaar oud en toen stond hij nog altijd op het kansel want zijn opvolger word na zijn dood bevestigd.

Na zijn dood krijgt hij een 'ereplekje' in het looppad van de Hervormde kerk te Longerhouw, want daar ligt zijn grafsteen. Het is een eenvoudige zwarte grafsteen zonder enige versieringen, maar slechts een opschrift.

 

Hoofdsteen, liggende in de kerk (70 cm breed, 65 cm lang)
Opschrift:

Jacobus Steenwijk is te / 
Dokkum gebooren 1661 /
den 10 Febr: Hy heeft in dese / 
Gemeente als herder Syn Eerste /
Preedikatie gedaan 1685 / 
den 7 Junius: En is Gerust 1742 /
den 15 Janvarius /
.
הולא הוחא ירשבמ

Onderaan staan een aantal hebreeuwse woorden, waarvan de vermoedelijke vertaling (*)  is:
(m-b-s-r-i  e-g-w-h  e-l-o-h)
door mijn vlees is Gods broederschap

ds. Steenwijk werd dus in Dokkum geboren als zoon van de burgemeester Marten Jansz. en Grultie Jacobs Merswal. Uit dit gezin is in elk geval nog een dochter bekend: Trijntje Steenwijk, die geboren werd op 19 januari 1668 te Dokkum.Het lijkt erop dat deze jongere zus met haar broer meetrok naar het verre Longerhouw. Dit is waarschijnlijk omdat Jacobus in juni 1685 begon aan zijn carriere in Longerhouw en Trijntje in hetzelfde jaar trouwt te Schettens.

Jacobus was vrijgezel (en bleef dit) waardoor er eventueel genoeg ruimte was in de grote pastorie. Zijn zusje was echter nog maar 17 jaar. Het kan zijn dat Jacobus al snel contact had met de Schraarder onderwijzer Pyter Andries Salmasius en dat de twee het goed met elkaar konden vinden. Op die manier kan Pyter Trijntje hebben ontmoet.  In elk geval trouwden ze reeds op 1 november 1685 in de kerk van Schettens. Er werden 5 zonen uit dit huwelijk geboren: Rienck, Andries, Johannes, Tjerck en Baucke Salmasius. Op zich valt dit buiten het bestek van dit stukje over dominee Steenwijk, ware het niet dat al deze 'oomzeggers' belijdenis deden in onze gemeente. Later blijkt dat 3 of 4 van hun dominee zijn geworden en zij kregen hun opleiding van oom Jacobus !!  Deze had er zo wat neveninkomsten bij.

In totaal worden er in het lidmatenboek van Schettens en Longerhouw 14 personen ingeschreven via belijdenis, waarbij als opmerking is gemaakt dat ze theologisch student zijn. De meesten van hen zullen zolang bij Jacobus in de pastorie hebben gewoond. Behalve de genoemde Salmasius-broers, worden ook 3 Steenwijk's genoemd. De eerste twee zouden (jongere) broers van Jacobus en Trijntje kunnen zijn. In dat geval is het mogelijk dat hun ouders uit Dokkum jong zijn overleden zodat de zorg voor het gezin op de schouders van Jacobus kwam. Tenslotte komt onze bekende dominee Gerbrandus Lantinga ook op de lijst voor. Reeds in 1733 (hij is dan 16 jaar oud) doet hij belijdenis in onze gemeente. Dominee Steenwijk wist toen nog niet Gerbrandus hem na zijn dood in 1743 zou opvolgen !! 
Volgende maand een artikel dat over ds. Steenwijk werd geschreven door ds. J.J. Kalma.

Naam Theologisch student Jaartal van belijdenis
Pytter Steenwijk 1690
Klaas Steenwijk 1694
Andries Salmasius 1708
Johannes Salmasius 1708
Renicus Salmasius 1708
Johannes Hardholt 1713
Jacobus du Pre 1716
Tjerck Salmasius 1722
Baucke Salmasius 1727
Wybe Alma 1728
Gerben Lantinga 1733
Martinus Steenwijk 1736
Poppe Haitsma 1738
Annius van Elselo 1743

NOOT
* in juni 2016 is de exacte tekst ontcijferd

 

André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl