Historie Schettens - Longerhouw

deel 36: Een Osinga te Ee


Hoewel de Van Osinga's een in omvang kleine familie waren, zijn er toch een aantal leden ver afgereisd. Zo woonde in Ee, bij Dokkum, Tiemck van Osinga. 
Tiemck werd waarschijnlijk omstreeks 1585 geboren als enigste kind van Seerp Janckes van Osinga en Eelck Douwesd. van Hottinga. Zij woonden op Osinga State te Schettens omdat Seerp als oudste zoon het grietmansambt op zich had genomen na de dood van zijjn vader Jancke van Osinga in 1583. Zoals gezegd zijn er niet meer kinderen uit dit huwelijk bekend, want Seerp overleed reeds op 25 nov. 1589 en werd begraven te Schettens in het graf van zijn grootvader Seerp van Osinga. Inmiddels was zijn jongere broer Sijbrand van Osinga (die van de mooie portretgrafzerk) oud genoeg om hem op te volgen als grietman van Wonseradeel.

Door het vroege overlijden van Seerp stond zijn vrouw Eelck van Hottinga alleen voor de opvoeding van Tiemck. Onbekend is waar dat is gebeurd, omdat Sijbrand van Osinga en Ath van Aggama nu de hoofdbewoners van Osinga State waren geworden. Overigens was Eelck afkomstig van Wommels waar de state van het adellijke geslacht Van Hottinga stond. 

Toch huwde Tiemck van Osinga omstreeks 1608 met de voorname edelman Frans Sjucks Aebinga van Humalda die te Ee woonde. Deze familie was bepaald geen onbekende van haar omdat haar grootmoeder Tiemck Fransd. Aebinga van Humalda was.  Deze Tiemck, getrouwd met grietman Jancke van Osinga, woonde ook te Schettens op Osinga State en was een tante van Frans.
Het noodlot leek echter in de familie te zitten want Tiemck stief, waarschijnlijk in het kraambed op 20 oktober 1608.  Hun enigst bekende kind, Tiemck Aebinga van Humalda, werd namelijk geboren in 1608 en het kwam vaak voor dat het kind in zulke gevallen naar de overleden moeder werd genoemd. Echter ook deze dochter vond niet het huwelijkse geluk want zij stief als vrijgezel op 26 mei 1642. Frans trouwde na het verlies van zijn 1e vrouw, in 1614 opnieuw met Ebel Pybes van Meckema. Hun forse zerk is de grootste in de Hervormde kerk te Ee. De zerk van Tiemck van Osinga is in grootte en bijzonderheid echter de 2e van de vele zerken in de kerk.

Zo kon het dus voorkomen dat de echtgenoten Tiemck van Osinga en Frans Aebinga van Humalda in dezelfde kerk ligt begraven onder verschillende grafzerken. Indien Frans niet was hertrouwd of hij was kort na haar ook overleden dan was hij in hetzelfde graf begraven. De ruimte voor de benodigde tekst op de zerk hiervoor is ongetwijfeld eerst vrijgehouden. Toen dat dus niet gebeurde kon dochter Tiemck van Humalda deze plaats innemen. 

Zo'n 120 jaar later werden nog andere Humalda's  in hetzelfde graf begraven. Op het eerste gezicht lijken dit nakomelingen omdat ze ook Humalda heten. Het kwam vaker voor dat vele generaties in dezelfde grafkelder werden begraven. Echter in de stamboom van de adellijke familie Humalda kwamen deze personen niet voor, dus moest hier iets aan de hand zijn. Bij nader onderzoek bleken deze Humalda's in het geheel geen familie te zijn !!  De slotplaats (boerderij) op het terrein van de voormalige Humalda State werd namelijk in 1748 gepacht door Jacob Ypes van eigenaar secretaris Bergsma. Waarschijnlijk was Humalda State reeds afgebroken, het lot wat heel veel Friese States helaas niet bespaard is gebleven. De adellijke families waren vertrokken, verarmd of uitgestorven.

Het was dezelfde Jacob Ypes Humalda die zich toen noemde naar zijn boerderij en hij trouwde op 15 juni 1727 te Anjum met Lijsbeth Reitses Iepma. Jacob nam een vooraanstaande positie in het dorp in, want hij was mederechter en bijzitter van de grietenij (gemeente) Oostdongeradeel, de laatste functie is vergelijkbaar met een wethouder nu. Daarnaast was hij tevens ontvanger van de 'duikelhoofden' (heeft iets te maken met de bescherming van de kwelders volgens mij). Toch steeg het succes hem naar het hoofd, want dat hij zich liet begraven in hetzelfde graf als zijn adellijke naamsgenoten is toch wel heel vreemd en is bij mijn weten niet vaker vertoond. Ook zijn vrouw en kleinzoon liggen hier begraven. Deze Jacob Ypes Humalda trouwde op 25 april 1801 te Ee met Gertje Igles(of Eggeles) Alberda. 

Hieronder zal de grafzerk worden beschreven.

Ee, nr. 23

230x142 cm. Op de hoeken cirkelmedaillons met alliantiewapens:

1.
m(annelijk) (Frans Sjoerds) Humalda,
vr(ouwelijk) (Anna Ruurtsd.) van Feytsma :  ged(eeld) r(echts) 1/2 adelaar, l(inks) 3 lelies paalsgewijs. Helmteken 3 struisveren

2.
m. (Jancke Seerps) van Osinga : gedeeld: rechts 1/2 adelaar, links gedeeld, boven een roos, onder een lelie
vr. (Tjemck Fransd.) van Humalda
helmteken 3 struisveren

3.
m. (Jeppe) van Groestra : gevierendeeld: 1. 1/2 adelaar 2. eikel ? 3. lelie 4. roos;
vr. (?) onbekend : ged. rechts 1/2 adelaar links doorsn. boven ? ben. roos.
Helmteken 1 struisveer

4.
m. (Douwe Jarichs) van Hottinga : ged. r. 1/2 adelaar  links gedeeld, boven halve maan en 2 lelies ? onder drie schelpen ?
vr. (Luts Johansd.) Herema Walta : ged. r. 1/2 adelaar, links doorsn. boven ? beneden ?
Helmteken. uitk. eenhoorn.

(buitenste rand)

Ao 1608 DEN 20 OCTOBr /
STVRF DE EEDELE EERENTRYCKE IVFFROV TIEMCK /
VAN OSINGA DE HVISFROV /
VAN IONCKER FRANS VAN HVMALDA EN IS HIER BEGRAVEN

(binnenste rand)

ANNO 1642 DEN 26 MAY /
STVRF DE EEDELE IVFFER TIEMCK VAN HVMALDA /
DOCHTER VAN Ir FRANS /
VAN HVMALDA OVT 34 IAER EN LEIT HIER BEGRAVEN

Binnen de rand:

Ao 1763 DEN 10 FEBRUARI IS OVERLEEDEN DEN /
EERBARE LISBERT REITSES IEPMA IN LEEVEN HUIS- /
VROU VAN DEN EERSAME BYSITTER IACOB /
YPES HUMALDA OUT IN HET 62 IAER EN LEIT /
ALHIER BEGRAVEN HOOPENDE UIT /
GENADE EEN SALIGE OPSTANDIGE DOOR /
CHRISTO IESU

In ovaal cartouche alliantiewapens onder helm met kroon:
mann.wapen Humalda, vrouwelijk wapen Osinga, gedeeld rechts 1/2 adelaar, links doorsneden boven roos, beneden lelie. Helmteken 3 struisveren.

Daaronder:

Ao 1763 DEN EERSTEN MEI IS OVERLEEDEN DEN EER /
SAME IACOB YPES HUMALDA IN LEEVEN MEEDEREGTER /
VAN OOSTDONGERADEEL EN ONTVANGER VAN DE GRIETE /
NIE DUIKELHOOFDEN OUT IN HET 59STE IAER EN /
LEIT ALHIER BEGRAVEN HOOPENDE UIT GENADE EEN /
SALIGE OPSTANDINGE DOOR CHRISTO IESU.
DEN 18 FEBR 1823 OVERLEED JACOB /
YPES HUMALDA IN LEVEN ECHTGE- /
NOOT VAN G E ALBERDA TE EE IN DEN OUDERDOM /
VAN RUIM 47 JAREN EN LIGT ALHIER BEGRAVEN


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
ADRES HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl