Historie Schettens - Longerhouw

deel 28: Gerard Knorr


Regelmatig kreeg ik de laatste tijd vragen over de familie Knorr, die in Schettens gewoond heeft. Tijd om een klein onderzoekje te doen naar deze voor onze regio vreemde, maar opvallende naam. Gelukkig heeft ene Judith Henstra op internet (1) een korte homepage over de Knorr familie. Hieruit blijkt dat de stamvader Johan Frederik Knorr, geboren rond 1767 te Höxter, bij Kassel in Duitsland, naar Bolsward kwam en daar op 2 febr. 1800 trouwde met Ytje Jacobs Blok. Hun beroep was hoedenfabrikant en in 1811 namen ze als familienaam Knorr aan, die ze waarschijnlijk voor die tijd reeds gebruikten. Ze kregen 7 kinderen (2 jongens en 5 meisjes), waarvan we nu enkel de jonste dochter noemen: Gerbrig.

Gerbrig was geboren te Bolsward op 23 april 1818 en overleden op 19 januari 1859 te Franeker. Ze trouwde op 24 mei 1840 te Bolsward met Roelof Nicolaas Noorderbroek, die overleed op 39 jarige leeftijd in de gemeente Leeuwarden, op 10 december 1853. Ze hadden uit het huwelijk een dochter Hinke, die geboren werd in Leeuwarden en later trouwde met Gosen Broersma.

Een paar jaar na Roelof zijn overlijden, kreeg Gerbrig op 17 september 1856 echter nog een zoon, die werd aangegeven bij de Burgelijke stand van Franeker als 'natuurlijke, niet erkende zoon' met de naam Gerard. De vader wou om een of andere reden er niets van weten. Zo groeide Gerard dus op zonder ouders, want ook Gerbrig overleed immers al spoedig. We horen weer van Gerard als hij op 15 mei 1880 te Wonseradeel trouwd met Grietje Hiemstra uit Arum, dochter van Imke Hantjes Hiemstra en Antje Johannes Glazema. Meteen zet hij zich metterwoon te Schettens, waar zijn 13 (!) kinderen geboren worden. De namen zijn: Antje, Jarig, Emke, Grietje, Jarig, Hantje, Gerbrig, Lieme, Gebrig, Hantje, Jan, Hinke en Hinke. Vier van de kinderen overleden reeds op jonge leeftijd, vandaar sommige namen dubbel.

Gerard werd na de doleantie Gereformeerd maar bleef het meeste verfwerk doen in Schettens voor de Hervormde kerk. Zo heeft Gerard zijn naam vereeuwigd op een aantal borden. Ten eerste natuurlijk de prachtige dominee-borden in de Hervormde kerk van Schettens, waar hij op beide borden onderaan zijn naam plaatste (G. Knorr). Daarnaast staat op het tekstbord, welke uit Schettens komt en nu in de kerk van Longerhouw hangt het volgende:

Deze kerk is geverfd door G. Knorr mr. verwer te Schettens en B.v. Ketel S.v. Ketel

Gerard was inmiddels dus ook al 'meester verwer' geworden, een bewijs dat hij zijn vak goed verstond. Iemand vertelde mij, dat binnen de familie het gerucht gaat, dat Gerard zijn vader een beroemde schilder zou zijn...

Gerard en Grietje woonden in het huis waar nu Jos en Tineke Visser wonen. Het huisnummer is in de loop van de tijd nogal een gewijzigd. Zo was het eerst 47-buiten, hierna 41a en in 1910 was het nummer 22. Hierna werd het nr. 31 en bij de invoering van straatnamen in 1948 werd het uiteindelijk Bittenserpaed 12.

Als Gerard zijn vrouw Grietje op 23 augustus 1902 komt te overlijden, staat Gerard er alleen voor, terwijl de jongste dochter nog geen 5 maanden oud. Gelukkig komt de oudste dochter te hulp, want zij wordt opnieuw ingeschreven in Schettens op 11 sept. 1902, want ze woonde toen in Franeker. Op 20 juli 1905 vertrekt ze weer naar Bolsward, om aldaar op 12 augustus hetzelfde jaar te trouwen met Matthijs Feenstra. 

Weer later komt opnieuw een dochter bij hem inwonen. Op 3 januari 1917 trouwen Grietje Knorr (geboren 16 maart 1886) en Johan Broers van Abbema. Dezelfde dag zijn ze ingeschreven als bewoners op nr. 22. Johan en Grietje blijven trouwens ook na Gerard zijn overlijden in het huis wonen. Gerard Knorr overleed op 10 februari 1919 '...des namiddags ten vijf ure....'  te Schettens op 62 jarige leeftijd. Op 12 februari doen Pier Spijksma, 37 jaar en winkelier te Schettens en Jelle Postma, 64 jaar en concierge te Witmarsum, aangifte van zijn overlijden in het gemeentehuis van Witmarsum. Hij is heel langzaam alsmaar zieker geworden en  overleed tenslotte aan loodvergiftiging, een kwaal die vroeger veel voorkwam bij schilders. (2)

1) http://www.henstraweb.com
2) volgens M. Visser-Van Abbema


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
NIEUW ADRES HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl