Historie Schettens - Longerhouw

deel 176: 50-jarig jubileum Chr. school, deel V


In 1922 bestond de Christelijke school te Schettens 50 jaar. Dit moest uiteraard 'herdacht' worden en bij deze gelegenheid hield de secretaris een voordracht welke gelukkig (!!) in druk verscheen. In latere artikelen werd hier enige keren naar verwezen, maar niemand dit het boekje in zijn bezit had. Totdat ik het een paar jaar terug aantrof in het Gereformeerd Kerkarchief van Schettens-Longerhouw. Dit archief is overigens momenteel nog onderdeel van de Bolswarder Gereformeerde Kerk, doordat ze in 1971 fuseerden. De School op Gereformeerde Grondslag was dus opgericht te Schettens op 5 februari 1872 en zal in 2022 dus 150 jaar bestaan...
De schrijver van het boekje was Douwe Simons Scheepsma, geboren te Schettens in 1849 en woonachtig op de boerderij te Bittens (nu fam. Politiek) waarvan hij zelf de eerste steen nog mocht leggen. Scheepsma was dus begin 1922 reeds 71 jaar oud en heeft veel dus uit zijn eigen geheugen onthouden. Tenslotte had hij een druk (vergader)leven, want hij was behalve landbouwer, gemeenteraadslid, kerkvoogd en secretaris van de school.
Hieronder volgt het  letterlijke verslag in meerdere afleveringen.



In de raadszitting op 29 Januari 1881, besluit de Raad, om de school te Schettens op te heffen, met ingang van 12 Mei 1881, (in  "Strijd en Zegen", staat abusievelijk 1882) op grond, dat de enkele leerlingen, die de school te S. bezoeken, hun woonplaats hebben onder Bolsward en Witmarsum.

In de vergadering op 7 Mei '81 wordt besloten: 'het hoofd eervol ontslag te verleenen en B. en W. op te dragen, aan heeren kerkvoogden te Schettens te berichten, dat de openb. school met 12 Mei '81 opgeheven wordt en alzoo hunne verplichting vervalt, om verder school en onderwijzerswoning te verstrekken, en om een gedeelte in de bezoldiging van het hoofd der school bij te dragen.
Nu was dan de tijd gekomen om uitvoering te geven aan het aan het oorspronkelijke plan: uit het nieuwe gebouw overgaan naar het oude. Ds. de Jagher destijds predikant te L. en S. had de oogen open. Hij zei: "is er niet een gevaar aan verbonden, om de school kerkelijk te maken? Als er een Vereeniging, staande op Geref. grondslag in het leven wordt geroepen, die de schoolzaak in handen neemt, dan heeft men beter waarborg voor het beginsel, dan wanneer de school kerkelijk wordt.

Deze gedachte vond weerklank, vooral in het hart van J. de Boer. Zoo moet het. Hij gevoelde het. Aan een Com., bestaande uit Ds. de Jagher, meester Hoekstra en een van de bestuursleden, wordt opgedragen een reglement, of liever statuten te ontwerpen. De Com. komt zaam in de pastorie te L. en maakt statuten klaar. De statuten van de Ver. v. H.O. op Ger. grondslag te Amsterdam dienden voor leidraad. Het concept werd besluit. Rechtspersoonlijkheid werd aangevraagd en verkregen bij Kon. Besluit van 22 April 1882 No. 2 Staatsbl. 19 Aug. '82 No. 195.

De eigenaren, die de nieuwe school en woning ter hunner beschikking hadden gekregen, verklaren zich eenparig genegen, om tegen overeen te komen prijs, hun eigendomsrecht over te dragen aan de Ver. op Ger. grondslag . Maar hoe kon de Ver. het zaakje koopen?
Ze had geen bron van inkomen, anders, dan een beetje contributie van de leden en wat schoolgeld. De Ver. was arm. Er wordt besloten om aan kerkvoogden te S. te verzoeken, of hun collegie een voorstel wil doen aan de stemgerechtigheden der gemeente, resorteerende onder Schettens, waarbij zij gemachtigd worden, om uit de kerkefondsen aan de Ver. van L. Ond. op Ger. grondslag alhier, een gift te geven tot een bedrag als de Ver. behoeft om koopsom en kosten te betalen. In een wettig gehouden vergadering van kerkv. met stemgerechtigden, werd dit voorstel aangenomen. Op 22 Mei 1882 werd de koopacte passeerd voor Not. Miedema van Sneek.

Een andere Vereeniging waar het onderwijs van uitgaat, maar verder geen nieuws. 't Onderwijs gaat heel gewoon zijn gang. Van lieverlede klimt het leerlingengetal. Volgens de Wet van '57, moest 't hoofd der school met meer dan 70 leerlingen bijgestaan door een kweekeling; met de Wet-Kappeyne met meer dan 40, door een hulp-onderwijzer. Twee leerkrachten zaam in één lokaal, dat bevredigde niet. In 't belang van het onderwijs werd het hebben van een tweede lokaal zeer wenschelijk geacht.

In 1888 werd in die behoefte voorzien. Kerkvoogden met stemgerechtigden te Schettens, hadden op verzoek van het bestuur der school goed gevonden, om uit de kerkefondsen aan de Ver. een bijdrage te geven tot dfjksngjwhyeen bedrag, benoodigd voor algeheele bestrijding van al de kosten aan vergrooting verbonden. De gemeente-architect maakt plan en begrooting en het werk wordt uitgevoerd door L. Runia, lid der Ver., timmerman alhier. En zie, wat gebeurt. Voor den dag van betaling van de laatste termijn verschenen was, worden eenige belijdende manslidmaten der Herv. Gemeente van L. en S., waarvan de meesten te S. woonachtig en tevens lid der Vereeniging zijn, gebrandmerkt als verstoorders van orde en rust. Nagenoeg alle leden der Ver. kozen in de kerkelijke beweging de zijde van de geschorsten. Nu was Leiden in last. Aan die Ver. nog geld geven uit de fondsden van de Herv. kerkvoogdij! Dat loopt de spuigaten uit. Of er rechtskundig advies is ingewonnen, of die laatste termijn naar recht kon worden ingehouden 't is wel beweerd; er moet echter op de wettigheid van 't besluit in de vergadering van kerkv. met stemgerechtigden genomen geen inbreuk hebbben kunnen worden gemaakt, 't resteerende is tot de laatste cent betaald.

wordt vervolgd


André A. Buwalda
e-mail:
fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE:
www.andrebuwalda.nl