Historie Schettens - Longerhouw

deel 174: 50-jarig jubileum Chr. school, deel III


In 1922 bestond de Christelijke school te Schettens 50 jaar. Dit moest uiteraard 'herdacht' worden en bij deze gelegenheid hield de secretaris een voordracht welke gelukkig (!!) in druk verscheen. In latere artikelen werd hier enige keren naar verwezen, maar niemand dit het boekje in zijn bezit had. Totdat ik het een paar jaar terug aantrof in het Gereformeerd Kerkarchief van Schettens-Longerhouw. Dit archief is overigens momenteel nog onderdeel van de Bolswarder Gereformeerde Kerk, doordat ze in 1971 fuseerden. De School op Gereformeerde Grondslag was dus opgericht te Schettens op 5 februari 1872 en zal in 2022 dus 150 jaar bestaan...
De schrijver van het boekje was Douwe Simons Scheepsma, geboren te Schettens in 1849 en woonachtig op de boerderij te Bittens (nu fam. Politiek) waarvan hij zelf de eerste steen nog mocht leggen. Scheepsma was dus begin 1922 reeds 71 jaar oud en heeft veel dus uit zijn eigen geheugen onthouden. Tenslotte had hij een druk (vergader)leven, want hij was behalve landbouwer, gemeenteraadslid, kerkvoogd en secretaris van de school.
Hieronder volgt het  letterlijke verslag in meerdere afleveringen.



Blijkens aanteekening is op 20 Maart 1870, de eerste vergadering van voorstanders van Chr. onderwijs gehouden. Van deze vergadering staat aangeteekend de behandeling van deze vraag: "indien ons voornemen ten uitvoer mocht komen, waar zal dan de school staan?" (Daarmee werd bedoeld: te Longerhou of te Schettens).
Over die vraag waren ze't dadelijk niet eens. Gelukkig, zoo volgt er verder, dat ze opgelost werd door een voorstel van de leden uit Schettens, die het zoo inkleedden: indien wij met eenige begunstigers het bouwen der school voor onze rekening nemen, kan dan de school te Schettens geplaatst worden, temeer, omdat ook de Openbare school te Schettens is? Dit voorstel, in omvraag gebracht zijnde, werd algemeen goedgekeurd, zoodat deze zaak als geeindigd beschouwd kon worden.

Uit de notulen van de tweede vergadering, gehouden 28 April '71, blijkt dat er toen gedacht werd aan de behoefte om rechtserkenning van de Hulp-Ver. aan te vragen, waartoe besloten werd in Juni d.a.v.
Rechtspersoonlijkheid werd verkregen bij Z.M. Besluit van 28 Augustus 1871 nr. 13.

Inmiddels maakt J. Boorsma[1], timmerman te Hichtum, een bouwplan met begrooting, van school en onderwijzerswoning. K.R. [2] te Longerhou, voert het werk uit. Een acte passeert tusschen T. de  J[3]. en J. de B[4]. eenerzijds en Wed. D.T. de J[5]. en (wed.) S.K.S[6]. anderzijds, inzake den grond. Dit viertal, gesteund door een bijdrage van de Wed. K.D.R[7]. stelt het benoodigde geld renteloos disponibel. Deze vier werden gezamenlijk eigenaren van gebouw en erf.
Een acte van overeenkomst tusschen Hulp-Ver. en eigenaars, werd opgemaakt, rakende het gebruik van school en woning.

Er werd gemaakt een Huish. Regl. van de Ver. en een Instructie voor den onderwijzer. Bij art. 4 in 't reglement, komt voor, deze bepaling:
"De Hulp-Ver. ontvangt, totdat het Chr. onderwijs in de kerkelijke school kan worden overgebracht, het schoolhuis en schoollokaal renteloos, doch zorgt voor behoorlijk onderhoud".
In de instructie komt bij art. 8 voor: "Bij aldien eenmaal de kerkelijke school, tot het onderwijs in de Chr. Nat. School aan te vangen, kan worden aanvaard, zal de onderwijzer van woning en school veranderen en de kerkelijke school en woning betrekken".

In Aug. '71 wordt een Hoofdonderwijzer benoemd: De Bruin, te Doornspijk. Hij bedankt. In  Sept.: De Ruiter te Hoogeveen. Hij bedankt. Benoemingen zonder sollicitatie. Men hoort dat te Sneek zich een jong onderwijzer bevindt, die zoo pas met de Openbare school heeft gebroken. Na bekomen inlichtingen, houdt men zich overtuigd in hem wel een geschikten onderwijzer te hebben. A. Hoekstra[8] wordt in November benoemd, en neemt de benoeming aan. Hoekstra was een man, die dweepte met de werken van Groen[9]. En geen wonder, want daardoor had hij een recht inzicht in de dingen leeren krijgen.

wordt vervolgd


André A. Buwalda
e-mail:
fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE:
www.andrebuwalda.nl

 


 

[1] Johannes Boorsma (1824-1882), timmerman te Hichtum. Hij was zwager van Tjeerd Douwes de Jong, die 42 jaar lang kerkvoogd was.

[2] Keimpe Roedema (1822-1895), timmerman te Longerhouw.

[3] Tjeerd Douwes de Jong (1818-1894), landbouwer en kerkvoogd te Schettens

[4] Jan Douwes de Boer (1828-1902), landbouwer en kerkvoogd te Schettens

[5] Geertje Klazes de Boer (1796-1885), weduwe van Douwe Tjeerds de Jong, die in 1858 was overleden.

[6] Gerbrig Wybrens Douma (1805-1886), weduwe van Simon Klazes Scheepsma, die in 1857 was overleden.
NB: Met potlood is er in het boekje weduwe tussen geschreven.

[7] Sjoerdtje Sijmons Scheepsma (1837-1921), weduwe van Klaas Dirks Reinsma, die in 1870 was overleden.

[8] Auke Hoekstra (1844-1902), onderwijzer te Schettens van 1872-1886.

[9] Guillaume Groen van Prinsterer (1801-1876). Hij was politicus en historicus. Hij wordt gezien als grondlegger van de protestants-christelijke politiek. De invloed op het protestants-christelijk denken is enorm geweest.