Historie Schettens - Longerhouw

deel 173: 50-jarig jubileum Chr. school, deel II


In 1922 bestond de Christelijke school te Schettens 50 jaar. Dit moest uiteraard 'herdacht' worden en bij deze gelegenheid hield de secretaris een voordracht welke gelukkig (!!) in druk verscheen. In latere artikelen werd hier enige keren naar verwezen, maar niemand dit het boekje in zijn bezit had. Totdat ik het een paar jaar terug aantrof in het Gereformeerd Kerkarchief van Schettens-Longerhouw. Dit archief is overigens momenteel nog onderdeel van de Bolswarder Gereformeerde Kerk, doordat ze in 1971 fuseerden. De School op Gereformeerde Grondslag was dus opgericht te Schettens op 5 februari 1872 en zal in 2022 dus 150 jaar bestaan...
De schrijver van het boekje was Douwe Simons Scheepsma, geboren te Schettens in 1849 en woonachtig op de boerderij te Bittens (nu fam. Politiek) waarvan hij zelf de eerste steen nog mocht leggen. Scheepsma was dus begin 1922 reeds 71 jaar oud en heeft veel dus uit zijn eigen geheugen onthouden. Tenslotte had hij een druk (vergader)leven, want hij was behalve landbouwer, gemeenteraadslid, kerkvoogd en secretaris van de school.
Hieronder volgt het  letterlijke verslag in meerdere afleveringen.


't Bleef nog een heele poos bij praten, tot daden kwam het niet. Een school stichten, Ja! dat zou nog gaan zei men, maar onderhouden, dat is minder. Als men eens wacht tot Bokma [1] zijn functie neerlegt, dan is men zoo maar klaar. Dan kan een onderwijzer benoemd worden door het Bestuur der Ver., en gaan in de school van Bokma. Er was tengevolge toepassing der Wet van '57, een contract gemaakt tusschen het Gem. Bestuur en de Kerkvoogdij, en daar kwam deze clausule in voor: "deze overeenkomst houdt geldigheid, zooland de tegenwoordige titularis in functie blijft".
Van alle kanten werd de zaak bezien. De school stond werkelijk lang in de geboorte. Nu moet men daarover onze vaderen echter niet hard beoordelen. 't Was nog in den tijd, toen Gr. v. Pr. [2] de stem eens roependen was in de woestijn. Als Groen betoogde dat het woord "Christelijke" in art. 23 der Wet, een valsche vlag was, begreep men hem niet. Hij liet zijn stem hooren in "de Ned. Gedachten", maar wie las het? Toen Kuyper [3] in '72 met "De Standaard[4]" kwam en onder het volk bracht, werd het wat beter. Beter nog dan Groen, kende hij het volk. Kuyper wist door zijn machtig woord, de diepste snaren van 't hart des volks te treffen. En wat heeft sedert dien tijd de invloed van de Chr. pers zich al niet uitgebreid! En behalve voorlichting van de Chr. pers, hebben wij nog bovendien een leerzaam voorbeeld in het zien van de vrucht van 't z.g. neutraal onderwijs. Neen, niet uit de hoogte op onze vaderen neergezien. 't Was in die dagen volstrekt geen zeldzaamheid als een beslist orthodoxe Dominé tegenstander was van een Chr. school. De predikant alhier, Ds. Westerloo, was ook geen voorstander. Met leede oogen zag hij de beweging aan, en hield zich op een afstand.
Ook werd het zeer op prijs gesteld, dat de ouders zich wel bewust zouden wezen, wat ze deden, als ze hunne kinderen van de Openbare naar een Chr. school zonden. Als de ouders handelden, niet bloot uit volgzaamheid, maar uit vaste overtuiging, dan waqs er ook meer grond voor hoop van levensvatbaarheid der school.

Intusschen wordt hier een huis en erf publiek verkocht: 't huis van D.K. en 't erf daaraan verbonden, een strook langs den weg tot aan bakker A.
En wat gebeurt? T. de J[5]. en J. de B[6]., beiden kerkvoogd, koopen voor hun persoonlijke rekening 't tweede perceel, dat hoekje grond.
't Was in Dec. '69. Een mooi terrein om een Chr. school op te bouwen, werd er gezegd. De J. en de B., stiekum als ze waren, lieten niets uit.

De eerste steen was gelegd. Dat zat 'm niet in aankoop van dat hoekje grond. De eerste steen lag elders, en wel in 't kabinet van T.D. de J.
Eenige arbeiders van Schettens waren eens zaamgekomen en spraken uit: "dat de Openb. school naar de Wet van '57[7], hun kroost datgene onthoudt, wat zij hun volgens doopbelofte schuldig zijn, en dat ze steen voor brood wordt toegediend". Zij kwamen overeen, om zaam wat centen bijelkaar te leggen voor schoolstichting en die te brengen bij T. de J., president van het Bestuur der Hulp-Ver.

Th. Hidma[8], hun woordvoerder, was wel toebetrouwd, om bij bezorging, het gewicht dezer gelden, de Jong op 't hart te drukken. Wat zal de J. doen - er was nog geen behoefte aan geld, van schoolbouwen nog geen sprake - weigeren 't aan te nemen, dat gaat niet.
Er zat niets anders op: "ik zal het maar aanvaarden".
Ik denk dat vrouw de J. zal er wel voor gezorgd hebben, dat de schitterende glans, die uit dien eersten steen fonkelde, niet verdonkerde. Hoe het zij, dit feit, of deze daad, heeft werkelijk de stoot er aan gegeven, dat 't eindelijk tot doortasten kwam.

wordt vervolgd


André A. Buwalda
e-mail:
fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE:
www.andrebuwalda.nl

 


 

[1] Leonardus Hugius Koppelman Bokma (1821-1911), was Hervormd schoolmeester te Schettens van 1844 tot mei 1881.

[2] Guillaume Groen van Prinsterer (1801-1876). Hij was politicus en historicus. Hij wordt gezien als grondlegger van de protestants-christelijke politiek. De invloed op het protestants-christelijk denken is enorm geweest.

[3] Abraham Kuyper (1837-1920), theoloog, predikant, staatsman en journalist. Oprichter van de eerste politieke partij in Nederland, de ARP en stichter van de Vrije Universiteit.

[4] De Standaard was een antirevolutionair dagblad die verscheen van 1872-1944.

[5] Tjeerd Douwes de Jong (1818-1894), veehouder en 42 jaar lang kerkvoogd te Schettens.

[6] Jan Douwes de Boer (1828-1902), veehouder en kerkvoogd te Schettens.

[7] Schoolwet van 1857 waarin de oprichting van scholen door de ouders werd vrijgegeven.

[8] Theunis Sjoerds Hidma (1828-1905), tuinman, kerkvoogd, landbouwer te Schettens.