Historie Schettens - Longerhouw

deel 172: 50-jarig jubileum Chr. school, deel I


In 1922 bestond de Christelijke school te Schettens 50 jaar. Dit moest uiteraard 'herdacht' worden en bij deze gelegenheid hield de secretaris een voordracht welke gelukkig (!!) in druk verscheen. In latere artikelen werd hier enige keren naar verwezen, maar niemand dit het boekje in zijn bezit had. Totdat ik het een paar jaar terug aantrof in het Gereformeerd Kerkarchief van Schettens-Longerhouw. Dit archief is overigens momenteel nog onderdeel van de Bolswarder Gereformeerde Kerk, doordat ze in 1971 fuseerden. De School op Gereformeerde Grondslag was dus opgericht te Schettens op 5 februari 1872 en zal in 2022 dus 150 jaar bestaan...
De schrijver van het boekje was Douwe Simons Scheepsma, geboren te Schettens in 1849 en woonachtig op de boerderij te Bittens (nu fam. Politiek) waarvan hij zelf de eerste steen nog mocht leggen. Scheepsma was dus begin 1922 reeds 71 jaar oud en heeft veel dus uit zijn eigen geheugen onthouden. Tenslotte had hij een druk (vergader)leven, want hij was behalve landbouwer, gemeenteraadslid, kerkvoogd en secretaris van de school.
Hieronder volgt het  letterlijke verslag in meerdere afleveringen.


Verslag van den secretaris naar aanleiding van het 50-jarig bestaan.

Der school op Ger. grondslag te Schettens

Geachte Vergadering,

Ik vermoed, dat gij verwacht, dat ik U wat vertellen zal van de geschiedenis der school, gedurende haar 50-jarig bestaan. Zal ik wat in den breede de dingen met U nagaan, dan zou ik te veel van Uw geduld vergen. 'k Zal trachten, hoofdzakelijk aan de hand van officieele gegevens, U iets te vertellen; hier en daar een greep uit de 340 notulen. Laat me dan eerst maar eens wat vertellen van wat niet is genotuleerd, en aan de opening der school is voorafgegaan, voorzover ik mij herinneren kan.

Ze waren hier vroeger nog al wat Conservatief, vooral de voormannen. Ze wisten wel, dat bij de Wet van 57, de Bijbel op de school een verboden Boek was. Ze hadden er geen vrede bij, om hunne kinderen naar zoo'n school te sturen, maar op den weg naar een Chr. school waren zooveel leeuwen en beeren.
De onderwijzer, algemeen geacht en bemind, en de kinderen leeren goed. En hij laat ook in den Bijbel lezen; dat gebeurde na de school uren, en dan moesten we ook een psalmversje opzeggen dat we in de week hadden geleerd. Ook leerden we wel zangversjes op't bord met een Christelijken tint. 'k Herinner me nog altijd een vierregelig versje:

"Machtige Schepper, U heb ik te danken
Dat ik ontwaakte, gezond en verheugd;
Wijze Bestierder, 'k heb Jezus te danken
Dat ik U kennen, in 't eerst van mijn jeugd"

Bij begin en einde der week, een gebed. 't Is nog niet zoo kwaad als enkelen wel meenen, werd er wel eens gefluisterd. Hoe Bokma er toe kwam om zoo de strekking der Wet, als 't ware, te verbergen? misschien wel aangezet door 't Gem. Bestuur, om de menschen zand in de oogen te gooien.

Ze wilden graag Bokma, de persoon als zoodanig sparen, en als we hier een Chr. school stichten, dan geven we hem een slag in 't aangezicht, zei men. Want die wat dieper dachten, waren er vast van overtuigd, dat er dan een andere onderwijzer moest komen, één die beslist uit beginsel het Chr. onderwijs diende.

Nu was in 1856 T.D. de Jong, boekh-kerkvoogd, getrouwd met een vrouw uit Anjum, een Godvreezende vrouw, begaafd met een helder verstand en welbespraakt, en die veel tact had om met menschen om te gaan. Toen zij hier eenige jaren had gewoond, openbaarde ze hoe langer hoe meer liefde en ijver voor de zaak des Heeren. Als ze in een gezin kwam, waar de Bijbel zoek was, bezorgde zij er een. En zoo ernstig kon ze aandringen op Christelijk onderwijs in de school, om de kinderen toch vroeg op Jezus te wijzen.

Toen in 1863 Groen van Prinsterer in een vergadering van vrienden der Waarheid te Leeuwarden, propaganda maakte voor de ver. van Chr. Nat. Schoolonderwijs, toog zij daar ook heen. Met nieuwe geestdrift, moed en volharding bezield, kwam ze vandaar. Zij was hier een Debora in deze zaak.

Er komt een agent van de Ver. v. Chr. Nat. Schoolonderwijs, om leden te werven. Hij heeft succes. Er treden eenige voorstanders van Chr. onderwijs als lid toe. Er wordt een Hulpvereeniging gevormd. Dat was een ruggesteun voor vrouw De Jong, die steeds iedere gelegenheid te baat nam, om te wijzen op de belofte, bij den doop afgelegd en op het gebod des Heeren. Als ging er in de eerste jaren wel niet veel actie uit van de Vereeniging, men was toch zooveel gevorderd, dat eenigen zich openlijk voor Chr. onderwijs hadden verklaard.

wordt vervolgd


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl