Historie Schettens - Longerhouw

deel 167: beschrijving kerk Longerhouw I


In de vorige eeuw zijn meerdere 'korte beschrijvingen' van onze kerken opgesteld, die dan meestal als kopie te koop werden aangeboden in de kerk. Eén daarvan is kort na de restauratie van de Longerhouwster kerk in 1986-1987 opgesteld door Gerrit Elzinga, conservator van het Fries Museum. De achterkant van dit A4-tje wordt gesierd door de tekening van dezelfde kerk door architect R. Kijlstra, gedateerd januari 1986. Er staat vermeld dat de twee wandborden zijn gemaakt met de opening van deze kerk, echter dat is onjuist. Zoals eerder geschreven horen zijn beide borden afkomstig uit de kerk van Schettens. Ook de verklaring van de naam Longerhouw en de alineas over de panelen met preekstoel zijn waarschijnlijk onbetrouwbaar.


De Nederlands Hervormde Kerk van Longerhouw

De kerk van Longerhouw is naar alle waarschijnlijkheid gesticht omstreeks het jaar 1100. Het huidige gebouw stamt uit 1757. De kerk is destijds vermoedelijk gesticht door de Minnebroeders uit Bolsward. De Minnebroeders hebben de terp, waar Longerhouw op gevestigd is, vermoedelijk gesticht als rustoord. In het Fries zal de 'longerjen' gebruikt zijn, wat in het Nederlands 'verlangen' betekent. Van deze Friese naam 'longerjen' is later vermoedelijk de huidige naam Longerhouw ontstaan. In 1757 was de kerk bijna vervallen en onbruikbaar en is toen in zijn geheel ommetseld en vernieuwd, ook van binnen. De toren met zadeldak is gebleven zoals hij was, doch deskundigen beweren dat hij wel verbouwd is en daarbij ernstig is geschonden. In 1967 is hij geheel gerestaureerd.

De kerk, die tegenwoordig nog één zondag per maand voor de eredienst wordt gebruikt, bezit een prachtige met houtsnijwerk versierde preekstoel. Er zijn 5 afbeeldingen op te zien nl:

*    Jezus geboorte in de stal van Bethlehem
*    De kruisiging op Golgotha
*    De opstanding uit het graf
*    De hemelvaart en de uitstorting van de Heilige Geest
*    De wederkomst

De maker van deze prachtig uitgesneden panelen is onbekend. Het is ook mogelijk dat deze panelen elders vandaan komen en dat de preekstoel later is gemaakt.

De laatste restauratie heeft geduurd van december 1985 tot 11 december 1987. Op die datum is de kerk door de kerkvoogdij overgedragen aan de Ned. Herv. Gemeente Longerhouw c.a.
Voorganger in deze bijzondere dienst was ds. H.R. Dijkstra, toen predikant te Makkum en consulent van de gemeente Longerhouw c.a.

Deze ingrijpende restauratie werd mogelijk door de inzet van vele vrijwilligers. Het interieur was zo aangetast door houtworm en verrotting dat alles weggebroken werd. Dit leverde een grote verrassing op. Onder de houten vloer werden enkele grafzerken gevonden een restant van een mozaiekvloer uit plm. 1400. Dit mozaïek heeft vermoedelijk geheel in het koor rond het altaar gelegen. De twee altaarstenen, die eerder op het kerkhof waren gevonden, zijn weer op hun oorspronkelijk plaats gelegd.

De wandborden achter in de kerk zijn gemaakt met de opening van de kerk in 1757. Ook zij hangen nu weer op hun oorspronkelijke plaats.

Het orgel is gebouwd in 1868 door de bekende orgelbouwersfamilie Van Dam. Het is een typisch dorpsorgel gebouwd naar de behoefte van de 19e eeuw. Het orgel heeft invloeden van de romantische tijd. Het heeft twee klavieren met aangehangen pedaal en heeft in totaal 13 registers, waarvan 8 op het bovenmanuaal en 5 op het bovenwerk (dwarswerk).

[Gerrit Elzinga]


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl