Historie Schettens - Longerhouw

deel 161: Hylke Sipkes Hinnema


Op 21 mei 1691 betaald Meindert Douwes Hoitinga, als administrerend kerkvoogd van Schettens, 42:1:0, dus 42 caroli guldens en 1 stuiver aan Hijlke Sipkes, 'slot en uijrwerkmaaker' te Sneek, 'ter saake repareren vant uijrwerk in de toorn'. Een flink bedrag voor die tijd, aangezien bijvoorbeeld de schoolmeester destijds 60 gulden per jaar kreeg. Dit betrof dus een grote onderhoudsbeurt of verbouw van het uurwerk.

Dit werk was dan ook voorbehouden aan echte specialisten en zeker niet voor de plaatselijke (dorps)smeden. Het uurwerk staat in de toren, meestal onder de klok en in een aparte ruimte. Via het uurwerk worden de wijzers op de wijzerplaten bediend, waardoor het hele dorp de tijd kon zien. Tevens zorgt het uurwerk ervoor dat de uren ook werden geslagen, zodat men ook in de verte wist hoe laat het was, bijvoorbeeld de arbeiders op het veld.
Hoe lang Schettens al een uurwerk had is (nog) niet bekend, maar van het Friese dorp Genum is bijvoorbeeld bekend dat het uurwerk aldaar uit 1564 stamt.

Wie was nu die Hylke Sipkes uit Sneek?

Via www.tresoar.nl vond ik al gauw zijn ondertrouw op 2 mei 1684 te Sneek, met Rixtie Tjeerds Nordman. Zij was een dochter van de Sneker burgemeester, schepen en raadsman Tjeerd Nordman, dus Hylke verkeerde in gegoede kringen en was onderdeel van de plaatselijke elite van Sneek. Het vak van slot- en uurwerkmaker stond dus wel in hoog aanzien.

Onze Hylke werd op 3 oktober 1652 te Sneek gedoopt als zoon van Sipke Hinnes Hinnema, burger hopman aldaar, en Nel Hylckes. Vader Sipke was overigens afkomstig van Bolsward en was zover bekend de eerste met de achternaam Hinnema (of: Hennema), duidelijk een patroniems-achternaam, dus vernoemd naar zijn vader.  Ook deze Sipke zijn vader en zelfs grootvader Hinne Pijters was hopman te Bolsward.
(een hopman is hoofdman over een vendel of compagnie burgers).

Hylke Sipkes liet zes kinderen dopen in Sneek tussen 1685 en 1693. Eind 1692 of begin 1693 speelde zich een drama af, want bij het dopen van het zesde kind, Hylke, werd erbij geschreven dat de vader inmiddels overleden was. Postuum werd deze baby dus naar zijn vader vernoemd. Van deze kinderen stierven vier reeds in het eerste jaar en van de overige twee kon ik verder niets vinden, dus waarschijnlijk werden ook zij niet volwassen.

Zo zit er achter een simpele vermelding in het kerkeboek van een paar honderd jaar geleden, een bijzonder verhaal.
Van de meeste uurwerkmakers is helaas weinig bekend, hopelijk dat dit soort korte publicaties wat meer licht laat schijnen op deze belangrijke groep vakmensen. Vergelijk het maar eens met de orgelmakers, van hun is meestal veel meer bekend.


Noten:
De Hinnema's, of later ook Hennema's, hebben hun eigen achternaam en eigen genealogie.
Op internet vond ik nog een afstamming via de Hannema genealogie, maar deze is onjuist.
In Jelsum stond in vroeger tijden de Hinnema State, waar in de 15e en 16e eeuw Hinnema's woonden. Een tekening hiervan uit 1723 bevindt zich in de Universiteit van Leiden. Een link met deze adellijke familie zal er echter niet zijn.

 


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl