Historie Schettens - Longerhouw

deel 132: Adellijk bezit, Aylva deel II


De adel had vanouds grote bezittingen in Friesland en dankte daar haar machtige positie gedurende de eeuwen aan. Ook in Schettens speelde de adel eeuwenlang een voorname rol. Vooral de families Van Osinga en Van Aysma hebben hun sporen hier nagelaten en zijn dan ook hier nog bekende namen, natuurlijk ook omdat ze zetelden op Osinga State te Schettens. Hun namen komen dan ook regelmatig naar voren als je de lokale geschiedenis leest.

Er waren echter meer adellijke eigenaars van onroerend goed in Schettens, die nu minder bekend zijn, maar die toch een grote invloed op het leven in onze dorpen hadden. Nu deel twee van deze serie.


Zoals gezegd werd Tjaard Ulbes Aylva in 1673 grietman van Wonseradeel, maar moest in die tussentijd nog wel twee leden van andere families voorlaten in dit ambt.

Van 1652-1664 was Taecke (of: Taco) Sickes van Cammingha grietman, terwijl hij toen woonde op Cammingha State te Arum. Uit zijn tweede huwelijk met Luts Sirtema van Grovestins kwamen drie dochters voort, waarvan de jongste, Catharina, huwde met Upcke (of: Upko) van Burmania. In 1664 trad Taecke dus af en maakte zo de weg vrij voor zijn schoonzoon Upcke om grietman te worden. Waarschijnlijk woonde ook hij op Cammingha State tot zijn overlijden in 1673.

In laatstgenoemde jaar kon onze Tjaard dus in het ambt bevestigd worden; hij was toen ong. 28 jaar. Uit zijn eerste huwelijk met Frouck Huijghis kwam n zoon voort, Ulbe Hessel van Aylva, welke  nog even grietman over Rauwerderhem was. Met Margaretha van Ghendt, waarmee hij omstreeks 1664 huwde, kreeg hij ook nog drie kinderen, Cornelis, Agatha en Hobbe van Aylva. Door het huwelijk met erfdochter Margaretha van Gendt kreeg Tjaard de titel 'Heer van Waardenburg', waarbij kasteel Neerijnen hoorde.

Al op zijn 17e volgde zoon Cornelis in 1701 zijn vader op als grietman van Wonseradeel, die er toen afstand van deed. Tot aan zijn dood in 1745 was Cornelis grietman over deze anno 2011 in een groter geheel opgegane gemeente. Cornelis trouwde in 1711 met Juliana thoe Schwartzenerg en Hohenlansberg en hun wapens staan afgebeeld op de klok in de Hervormde kerk te Longerhouw. Ook zij woonden waarschijnlijk op Wybranda State te Hichtum.

Hobbe Esaias van Aylva, geboren in 1696 te Hichtum bleef ongehuwd en hield de militaire familietraditie in stand. Hij was eerst kolonel en later zelfs generaal in het Staatse leger. Hij was (oranje) prinsgezind, mede waardoor hij in 1748 tot Gouverneur van Maastricht werd benoemd, alwaar hij ook in 1772 overleed. Van 1728 tm 1768 staat hij als eigenaar vermeld in de stemkohieren, die toen om de 10 jaar werden opgesteld, van stemnummers 4 en 15 te Schettens.

Hobbe Esaias baron van Aylva

Dochter Agatha Wilhelmina Tjaerdsdr. van Aylva, was in 1691 op Wybranda State te Hichtum geboren. In 1716 huwde ze met haar neef Hans Willem Ernstes van Aylva, waardoor de bezittingen van twee takken Aylva's, weer in n hand kwam. Agatha was in bezit van Aylva state op Filens. Helaas overleed Hans Willem reeds in 1722 op 27-jarige leeftijd en maakte de geboorte van zijn enige zoon daardoor niet meer mee. Deze zoon, die Aylvastate op Filens erfde, werd postuum naar zijn vader vernoemd: Hans Willem baron van Aylva. In 1750 huwde hij de Haagse Anna Catharina Rumph de la Porte, welke hem ruimschoots overleefde en in Suriname overleed.

Het zat de familie Aylva niet mee, want ook deze Hans Willem overleed al in 1757, toen hun zoon Hans Willem Rijksbaron van Aylva nog maar zes jaar oud was.

Hierdoor was Hans Willem jr. zowat de laatste Aylva-telg en had een enorm bezit gerfd, waaronder Aylvastate op Filens, maar ook staat hij in 1778  als eigenaar genoteerd van stem 4 en 15 te Schettens (nu resp: van Osingaweg 1 en 45). Deze laatstgenoemde boerderijen had hij waarschijnlijk gerfd van 'oudoom' Hobbe Essaias van Aylva, die dezen tot zijn dood in bezit had. In 1773 trouwde hij in Haarlem met de schatrijke regentendochter Cornelia van Brakel, die daar vandaan kwam. Zij hadden hun te woon gezet op het kasteel Neerijnen in Waardenburg, die nog altijd in de familie was. Omdat de familie Aylva in de 18e eeuw ook het naburige kasteel Waardenburg in handen kreeg, droeg Hans Willem daardoor ook de titel 'Heer van Waardenburg en Neerijnen'.

Uit hun huwelijk kwam slechts n dochter voort: Anna Jacoba Wilhelmina Rijksbaronesse van Aylva, die daarmee de allerlaatste telg was van deze roemruchte familie, die al sinds de middeleeuwen hun stempel op onze omgeving had gezet.

 

Aylva State te Witmarsum

 


Andr A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl

.