Historie Schettens - Longerhouw

deel 130: ds. Wolter Smit op bezoek in Longerhouw...


Alweer even geleden ontving ik van een enthousiaste inwoner van Longerhouw een kopie uit een door haar gelezen boek, waarin Longerhouw werd genoemd. Beiden waren we nieuwsgierig hoe de relatie tussen dit boek en Longerhouw was en wie de personen waren dit hierin voorkomen, vandaar de bijdrage van deze maand.

Het boek welk hier bedoeld wordt is 'Leer mij je liefhebben' van Kristine Groenhart en welk verscheen in 2009. Kristine was de kleindochter van Wolter Smit en Jo Liese, een zendelingsechtpaar die in 1934 naar Ned. Indie gaan. Jo schrijft hiervandaan vele brieven en houdt dagboeken bij, welke de inspiratie vormen voor Kristine haar boek.

Op pagina 212 ervan staat het volgende:

...een fietstocht, alleen, naar Longerhouw en Schettens, de dorpen waar zijn vader dominee was. Hij ontmoet de koster die hem nog kent van vroeger en gaat op bezoek bij de dominee die nu in het ouderlijk huis van de familie Smit woont.

Willemsoord, 24 juli 1948

(...) De pastorie was modern verbouwd en lag midden tussen de zonovergoten weilanden, wat is Friesland ontzaglijk mooi. De beide plaatsjes waren zoals ik ze mij had voorgesteld, weiland en nog eens weiland en daarboven de Friese stapelwolken. Ik at bij de koster en dronk thee bij een kerkvoogd en later bij de jonge dominee en zijn vrouw. Zij is erg aardig, hij stijf en bekrompen, de kerkenraad had van het huis een modern huis met badkamer en Bruynzeel-keuken gemaakt. Wat was het daar mooi, ik had er zo willen blijven. Merkwaardig dat ik zo weinig moeite had om met de Friese mensen te praten, dan voel je hoeveel je in de zending leerde aan gemoedelijke omgangsvorm en een expressievorm om van je belangstelling te doen blijken. Zou toch een boerengemeente de eerste paar jaren goed voor ons zijn? Ik vroeg het me telkens af, hoe zou de rust te vinden zijn voor eigen gemoed en voor het gezin. Zou ik niet radicaal juist het dat in mijn verlengde ligt en dat reizen en trekken met zich meebrengt af moeten snijden als het straks eventueel geboden wordt? Zou ik toch niet eerst eens een paar jaar moeten graven en delven ook in een studeerkamer? Dadelijk doordraven en hollen in Holland wordt geestelijk mijn ondergang en misschien ook van ons gezin en huwelijk (jouw opmerking).
het komt zoals het moet zijn, straks maar afwachten welk beroep ons voor de keuze komt stellen.

Hier wordt dus het bezoek beschreven die Wolter Smit bracht aan Longerhouw in Schettens in 1948, dus kort na de 2e wereldoorlog. Wolter was de jongste van de zes kinderen uit het huwelijk van Anton Gerrit Frederik Smit en Laura Cornelia Keers. Genoemde Anton was Hervormd predikant te Schettens-Longerhouw van 8-10-1902 tot 30-3-1910 en woonde dus in de pastorie te Longerhouw, zoals zijn voorgangers dat ook al eeuwenlang hadden gedaan. Alleen Wolter was in 1906 in Longerhouw geboren en zijn vijf broers (!) resp. in 't Woudt en Tjerkgaast, in welke plekken Anton toentertijd predikant was. De oudste zoon, Henri Gerardus Smit, legde overigens in 1904 de 1e steen van het nieuwe schoolgebouw te Schettens, wat nu het dorpshuis is.

De genoemde verbouwing van de pastorie was nog maar net afgerond, zoals blijkt uit de jaarrekening over 1948 van de Longerhouwster kerkvoogdij. Hieronder de posten welke betrekking hebben op de overigens flinke verbouw:

Onkosten verbouwen Pastorie:

62. W. Wielsma verfwerk 450,--
63. S. van der Veen Bolsward, 145,33
64. Bruynzeel Zaandam 969,--
65. Rekening vd Meulen Bolsward 20,70
66. Rekening T. Boschma Exmorra 802,42
67. Rekening W. v.d. Schaaf  6198,45

Geleend diaconie Longerhouw-Schettens 1500,--
Geleend Spaarbank Bolsward 7000,--

De verbouw had dus zo'n 8500 gulden gekost, welke werd gefinancierd met het aangaan van twee leningen. Overigens had een 'collecte langs de huizen' datzelfde jaar ook 2547,50 opgebracht!  De opmerkingen over de Bruynzeel keuken kloppen dus helemaal.

De koster die hier bedoeld wordt moet Jelle Wolthuizen zijn, die gehuwd was met Jantje Westerbaan. Zij woonden toen, net als nu mevr. Bakker, in de kosterswoning van 1939 tot 1953. Voor dit kostersechtpaar was Longerhouw toen al niet onbekend, want ook al van 1926-1928 hadden ze in een ander huis in Longerhouw gewoond.

De niet bij naam genoemde kerkvoogd was Sijbren Hessels Wesselius, Ruurd Nannes Boersma of Jelte Mensonides, die in de na-oorlogse jaren 10-jaar lang (1946-1955) het trio kerkvoogden vormden van de toen nog zelfstandige kerkvoogdij van Longerhouw.

In die jaren was Anne Jippe Visser de toen net (!) benoemde Hervormde predikant die in de pastorie te Longerhouw woonde samen met zijn dus aardige vrouw Elisabeth Johanna van Caem. Anne Visser was ongetwijfeld de meest geleerde predikant die wij in onze dorpen hebben gehad. Tijdens zijn periode in Longerhouw (20-6-1948 tot 1956), promoveerde hij in 1952 op zijn proefschrift 'Nikophorus und der Bilderstreit', bij prof. J. Lindeboom. Hij heeft in Longerhouw dus heel wat tijd moeten doorbrengen in zijn studeerkamer van de pastorie...   In 1956 werd hij lector in de oude kerkgeschiedenis aan de universiteit van Groningen en daarna zelfs hoogleraar. Daarnaast was hij ook een vooraanstaand figuur binnen de Confessionele Vereniging in de Hervormde kerk. Tenslotte heeft Prof. Anne J. Visser een lange lijst van artikelen en publicaties op zijn naam staan.


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl

.