Historie Schettens - Longerhouw

deel 13: Vondst houten paneel.....

Onlangs stuitte ik tijdens verder onderzoek naar de bekende grafstenen in Schettens op een kort artikel in het jaarverslag van het Friesch Genootschap uit 1942. Hierin werd melding gemaakt van een houten paneel uit de kerk van Schettens. Helaas is sindsdien dit in de vergetelheid geraakt en volgens mij is dit paneel bij niemand verder meer bekend. Graag verneem ik eventueel het tegendeel.
Het gaat hier om een bijzonder paneel met het alliantiewapen Van Osinga - Aggema. Precies dezelfde als op de bekende dubbelportret-zerk van dit echtpaar voorin de kerk. Mischien heeft dit paneel op de herenbank gezeten van de familie Van Osinga. 

Ik hoop dat dit paneel ooit weer naar de rechtmatige plaats kan worden gebracht, namelijk de Hervormde Kerk te Schettens. Die heeft er dan weer een mooie bezienswaardigheid bij die daar volledig tot zijn recht komt. Hieronder volgt het letterlijke artikel uit het jaarverslag met de daarbij afgedrukte afbeeldingen.


114de VERSLAG van het FRIESCH GENOOTSCHAP van geschied- oudheid- en taalkunde TE LEEUWARDEN

Verslag van den directeur van het Friesch Museum en Stania State.
(1 januari - 31 december 1942)


....Op het gebied van houtsnijkunst werden eenige goede voorbeelden van Friesch werk verkregen o.a. twee groote zijstukken van een orgel, waarvan één gesigneerd en gedateerd: Jacob Swalue, beeldhouwer 1787.
W. Eekhof noemt hem in "De Stedelijke Kunstverzameling van Leeuwarden" een zoon van Eylardus Swalue. Beide waren beeldhouwers te Leeuwarden.

Van heraldisch, zoowel als van kunsthistorisch belang is een fraai, in eikenhout gesneden paneel met de alliantiewapens van Sybren Osinga, gestorven 1623 te Schettens, Grietman van Wonseradeel en zijn vrouw Atke Syds dr. van Aggema, gestorven 1619. Het paneel draagt het jaartal 1619 (afb. 1).
Dr. Heerma van Voss wees ondergeteekende er op, dat in de kerk van Schettens grafsteenen van de familie Osinga aanwezig zijn. Bij nader onderzoek bleek dat één der grafsteenen het graf dekt van hetzelfde echtpaar en afgebeeld is in "Friesche Oudheden". Die grafsteen is volgens inscriptie gemaakt door Pieter Claes Antiek (antiek=antieksnijder, beeldhouwer) (afb. 2). Nu is ons paneel gesigneerd P.C., wat stellig de initialen zullen zijn van Pieter Claesz. Stijlvergelijking tusschen de wapens op ons paneel en die op de grafsteen doet alle twijvel wegnemen.
Deze beeldhouwer heeft meermalen voor de familie Osinga grafsteenen gemaakt; drie er van zijn in Schettens, terwijl hij voor de familie Aggema een zerk maakte, welke nog aanwezig is in de kerk te Witmarsum.
Pieter Claes is de zoon van Claes Jelles, beeldhouwer te Franeker; hij wordt in 1610 burger van Leeuwarden, in 1629 verkoopt hij een huis op den hoek van de Nieuwe Oosterstraat, in 1637 is hij olderman van het steenhouwersgilde te Leeuwarden.
Pater Ligtenberg geeft vele gegevens over de Claeszens in zijn artikel "Grafzerken der XVIe eeuw in Friesland" in de Vrije Fries XXIII.
We kunnen met vrij groote zekerheid aannemen dat dit nieuw verworven paneel afkomstig is uit de kerk te Schettens.

[hierbij zijn afgedrukt een afbeelding van het paneel (afb. 1) en een afbeelding van de zerk van Syds van Osinga, getekend door A. Martin, AAB]

André A. Buwalda
Homepage: http://www.andrebuwalda.nl
fam.aabuwalda@home.nl