Historie Schettens - Longerhouw

deel 128: In het leger van Napoleon


In het leger van Napoleon

Ook inwoners uit Schettens ontkwamen niet aan de roerige periode tijdens het bewind van keizer Napoleon. Van 1810 t/m 1813 werden veel Nederlanders opgeroepen om verplicht in zijn leger te dienen. Je geboortejaar bepaalde het moment van oproepen. Zo werd voor het eerst in lichting 1809 iedereen opgeroepen die in 1789 geboren was, dus dan was je 20 jaar oud. Onze gemeente was toen opgedeeld in verschillende 'Mairies': Arum, Makkum, Tjerkwerd en Witmarsum, onder welke laatste Schettens viel. Per Maire moesten de dienstplichtigen zich melden op een aangegeven tijd, alwaar men dan werd gekeurd en werd ingeloot of uitgeloot. In het gemeentearchief van Wonseradeel bevinden zich ook nog lange lijsten met namen van dienstplichtigen. Later kreeg men dan een persoonlijke oproep waar en wanneer men zich moest melden voor de actieve dienst. Men kreeg op kosten van de mairie 2 hemden, 2 paar schoenen, 2 paar sokken, een ransel en een soldij van 9 francs, ongeveer 2,20 euro. Hierna werden ze ingedeeld in 'compagnieŽn' van 100 man en vertrokken meestal richting Frankrijk onder leiding van (onder)officieren. In Tresoar te Leeuwarden worden nog brieven bewaard van dienstplichtigen, waarin je een beeld van de ellendige omstandigheden krijgt waarin zij verkeerden. Uit onderzoek bleek dat zo'n 70% van de dienders niet levend terugkwam van de veldtochten, o.a. in Rusland in 1812.

Van twee jonge Schettensers is bekend dat zij hebben gediend in zijn leger. Helaas hebben beide soldaten het niet overleefd.

Pieter Franses de Boer, geb. te Schettens op 26-1-1793 als zoon van Frans Douwes de Boer en Geertje Pieters Dijkstra.
Volgens Tresoar: loteling lichting 1813 mairie Bolsward loteling; legeronderdeel onbekend; wordt eind 1814 vermist; geen bericht van hem ontvangen
(Bronnen: nr. 765 op de lijst vermisten toegang 11 inv.nr. 6510 nr. 22; Raf Bolsward fol. 62.)
Hij woonde met zijn ouders en broers/zussen op nr. 4 te Schettens, dit is nu Marnedijk 5 (fam. B.T. Reitsma). Pieter was dus boerenzoon. Waarom hij zich moest melden bij Marie Bolsward is mij niet bekend, wellicht heeft hij geruild met een andere dienstplichtige, iets wat toen wettelijk geregeld was, waardoor je op een ander moment moest opkomen. Ook was het mogelijk je dienstplicht door een ander te laten vervullen, een zgn. 'replacement'. Hiervoor werden soms grote bedragen neergeteld, waardoor vooral de gegoede stand zich kon 'vrijkopen' van de dienstplicht. Het waren dan voornamelijk de armen die dit geld goed konden gebruiken en vervolgens de dienstplicht overnamen. Zij wisten toen nog niet dat de meesten nooit weer terug zouden komen....

Tjeerd Johannes Hibma, geb. te Schraard (volgens de lijst te Schettens) op 14-12-1792, als zoon van Johannes Sjoerds Hibma en Antje Tjeerds Hofstra.
loteling lichting 1812 mairie Witmarsum; fuselier 26e regt. inf. van linie 5e bat., 4e comp; wordt eind 1814 vermist; zijn laatste bericht was van 26.08.1813 uit Cherbourg; 15.11.1813 opgenomen in het tijdelijke hospitaal van de douane te Mayence (=Mainz) en aldaar overleden 07.12.1813 aan de gevolgen van koorts; bij aanneming familienaam 19 jaar;
(bronnen: Tresoar nr. 816 op de lijst vermisten toegang 11 inv.nr. 6510 nr. 22; NA Mil. stamboeken inv.nr. 2.01.15 pak 153 S2 nr. 175; Gen. Jb. 1956 bldz. 20 nr. 175 Sidina; Raf Witmarsum fol. 66.)
Zijn ouders woonden vanaf 1803 in te Schettens op huisnr. 13 (onbekend nog welk huis/boerderij dit was) en kwam toen van Schraard. Zijn moeder overleed al jong, waarna zijn vader in 1801 hertrouwde met de Drachtenaar Gooitske Franses Leertouwer.


Andrť A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl

.