Historie Schettens - Longerhouw

deel 127: Voorloopige Lijst


In augustus 1930 ontving de kerkvoogdij van Schettens een flink boekwerk (447 pagina's) via de postbezorger. Dit was een exemplaar van 'Voorloopige lijst der Nederlandsche Monumenten van geschiedenis en kunst', deel IX (9) - 'De Provincie Friesland'.

De overheid had een flinke poos eerder al besloten om alle belangwekkende monumenten te beschrijven in een reeks van uitgave's. Er staat namelijk op de omslag al geschreven: 'Opgemaakt en uitgegeven door afdeeling A der Rijkscomissie voor de Monumentenzorg, ingesteld bij Koninklijk besluit van 10 MEI 1918, No. 66'.

Het boek kreeg het inventarisnummer 14 toebedeeld door de toenmalige archiefbeheerder van de Schettenser kerkvoogdij en dit werd met blauw potlood erop geschreven. Zelfs het begeleidend schrijven dd 28 augustus 1930 is tot op heden keurig bewaard gebleven. Hierin werd opgeroepen om 'indien ooit tot herstelling, verbouwing of vervreemding van die gebouwen of voorwerpen het voornemen mocht bestaan, daarvan kennis te geven aan de Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen'.

Uit het voorwoord blijkt dat er van 1916 tot 1922 aan dit deel is gewerkt en dat onze kerken door hoofdcommies dhr. F.A.J. Vermeulen zijn bezocht. In het boek wordt per gemeente alle monumenten beschreven, zoals kerken, grafmonumenten, openbare gebouwen, etc. Hieronder de korte tekst over onze twee kerkgebouwen.

(Naschrift AAB: 'de kerk is niet in 1877 geheel verbouwd, maar in 1865-1866. In 1877 is wel de nieuwe spitstoren gebouwd !)


Schettens.

e. De Ned. Herv. kerk, in 1877 geheel verbouwd, bezit:

In een grafkelder: groote, rijk gebeeldhouwde zerk (1554, door den monogrammist B.G.) met twee figuren en wapens, voor Seerp Osinga (+1551) en Jel Heerema (+1562);
dergelijke zerk (+1600, door Pieter Claes) met putti en wapens, voor Jauke van Osinga (+1583) en Tiempke van Humalda (+1575);
dergelijke zerk (1621, door Pieter Claes) voor Sybrand van Osinga (+1623) en Ake van Aggema (+1619);
dergelijke zerk (1639, door Jacob Douwes) voor Schelte van Aysma (+1639) en Tiempcke van Osinga (+....?).

Helm en degen (midden-XVI), opgehangen in den toren.

Klok (XVII) zonder opschrift.


Longerhouw.

De Ned. Herv. Kerk (XIII B ?) is een meermalen gewijzigd, later geheel ommetseld gebouw, bestaande uit een schip, een 5/10-gesloten koor, en eenen gepleisterden vierkanten toren met zadeldak. Op de koorsluiting een gesmeed ijzeren kruis met weerhaan (+/- 1500). Inwendig (geheel gewijzigd): houten tongewelf met trekbalken op kraagstukken (XV) met peerkralenprofiel.

De kerk bezit:
Eiken preekstoel (XVIII A), met vijf rijk gesneden paneelen (XVIa) voorstellend: de Geboorte, de Kruisiging, de Opstanding, de Hemelvaart en het Laatste oordeel.

Klok, in 1742 gegoten door Joan Nicolaus Derck te Hoorn.


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl

.