Historie Schettens - Longerhouw

deel 123: Pieter Claes Antiek


Zaterdag 24 juli j.l. was er weer Tsjerkepaad, waaraan de kerken in S.S.L. en Wons ook meededen. In Schettens is DE bezienswaardigheid uiteraard de grafzerken in het middenpad van de voormalige Hervormde kerk. Al eeuwenlang liggen deze kunstwerken hier mooi te wezen en trekken zij meteen de aandacht van de bezoeker. Schettens is verhoudingsgewijs zeer toebedeeld met belangrijke grafzerken. Waar andere kerken soms hooguit 1 gesigneerde en belangrijke zerk hebben, zijn in Schettens alle zerken gesigneerd door een kunstenaar. De Friese adel gaf flink geld uit voor deze grafzerken in tegenstelling tot andere provincies, waardoor het Friesland het meest te bieden heeft op dit funeraire gebied. In Schettens liggen zoals eerder gemeld zes grafzerken, waarvan er maar liefst vier van de hand zijn van Pieter Claes Antiek, ook wel met zijn initialen P.C. vermeld.

Zijn absolute topstuk is uiteraard de dubbele portretzerk voor de adellijke grietman Sybrand van Osinga en zijn vrouw Atke van Aggama, die woonden op Osinga State. Doordat de zerk bijzonder goed bewaard is gebleven, heeft de zerk nog steeds de aantrekkingskracht die het in 1621 zal hebben gehad. Een grote zeldzaamheid is hierbij  dat de maker zijn volledige naam op de zerk heeft geschreven: Pieter Claes Antiek; op de overige zerken staan slechts zijn initialen. Tot nu toe heb ik 11 zerken van zijn hand kunnen traceren.

Opvallend is dat er tussen bijna alle zerken wel een verband is te vinden. Zo zijn de zerken in Witmarsum en Britswerd, ook allemaal voor Aggama's gemaakt.
Verder uiteraard de zerk(en) voor de Hania's in Weidum, waarvan Titus met Bets van Osinga was getrouwd. Zij ligt overigens in Schettens begraven bij haar zusters.

Pieter Claes (Antiek) was een zoon van Claes Jellesz, hardhouwer te Franeker en Siouck, beide begraven in de Matinikerk te Franeker. Ook de vader van 'onze' Pieter maakte dus grafzerken en een aantal hiervan zijn in de genoemde kerk te Franeker bewaard gebleven. Claes hertrouwde na het overlijden van Siouck met Maycke Dominicidr. in 1598.

In 1609 gaat Pieter Claes in ondertrouw in Leeuwarden met Tialcke Eededr., met wie hij 2 kinderen krijgt: Claes en Agge. Na haar spoedig overlijden, hertrouwt hij op 27 februari 1614 te Leeuwarden met Machtel Ariendsdr. Omstreeks 1630 is Pieter Claes overleden, waarna zijn weduwe hertrouwt met chirurgein Mr. Eewolt Harmens.

Daarnaast had Pieter nog een broer: Jelle Claessen. Deze was omstreeks 1585 in Franeker geboren werd in 1614 als lid van het metselaars- en steenhouwersgilde ingeschreven. Ook hij schrijft zich als 'Jelles Claessen Antick' in het gildeboek in 1620.
(Antiekhouwer= iemand die zich met de Renaissance kunst bezighield). Ook van deze Jelle zijn een aantal zerken bekend  in Franeker en Sexbierum.

Hieronder een lijstje van nu bekende zerken van de hand van Pieter Claes Antiek.

nr. Jaartal Plaats Namen Overl.datum I Overl.datum II
1 >1610? Schettens Jancke van Osinga / Tiempke van Humalda 1583 1575
2 >1610? Witmarsum Alef van Aggema / Syt van Aggema 1572 1587
3 1612 Weidum Titus van Hania / Bets van Osinga 1605 16..
4 ? Weidum Viclus van Hannya / Aelke van Scheltema ? .
5 1621 Schettens Sybrand van Osinga / Atke van Aggema 1623 1619
6 > 1613 Schettens Anna van Osinga/
Gats van Osinga/
Beets van Osinga
1613/1645
1629
-
7 >1619 Schettens Sjoerd Tj. Hoitinga/
Tjalck D. Poppema
1651 1619
8 1619 Schettens Houten paneel met Osinga-Aggema
9 ? Britswerd Sijds van Aggema / Ath van Oenema 1588 1573
10 1615 Kollum Hessel van Meckema 1612
11 Witmarsum Pieter van Aggama/Eelck van Eminga 1601 1634
12 ? Hilaard Arend van Boeymer / Aukje te Beckman 1615 1595
13 ? Holwerd Douwe Ernst van Aylva/Lutske Hessels van Meckema 1630

 


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: www.andrebuwalda.nl