Historie Schettens - Longerhouw

deel 117: 'Dankbaar gedenken' deel VIII


In 1985 verscheen een boekwerk over de Gereformeerde Kerk van Bolsward, genaamd 'Dankbaar gedenken'. In dit goed leesbare boek van de hand van dhr. K. Jongsma, is een apart hoofdstuk gewijd aan de Gereformeerde Kerk van Schettens-Longerhouw, welke een paar decennia lang een wijk was van Gereformeerd Bolsward. Waarschijnlijk zullen een flink aantal (oud-Gereformeerden?) inwoners van onze dorpen dit boek kennen en wellicht in de boekenkast hebben.
Deze maand de laatste editie van dit interessante artikel.


 J. Bolman Jzn., 25 mei 1919 (in combinatie met Schraard 1 februari 1933)-1 juni 1937.

De kerkeraad vergadert met de commissie om ook de stoffelijke belangen te bespreken, met het oog op de komst van Ds. Bolman. De pastorie moet worden opgeknapt en er moet een kippenhok worden geplaatst. Dit zal kosten vijftienhonderd á tweeduizend gulden. Hoe zullen deze kosten worden bestreden? Het kan:

1. door het aangaan van een geldlening;
2. door het plaatsen van renteloze aandelen van 25,—;
3. door een rondgang in de gemeente.
De kerkeraad voelt het meeste voor een rondgang in de gemeente. Men begint bij de leden van de kerkeraad. Bijna alle kerkeraadsleden gaan de contributie met de helft verhogen. Op zondag 25 mei 1919 is Ds. Bolman 's voormiddags door Ds. Prins bevestigd met de tekst Jes. 40:1 en 2. De Commissie van Administratie stelt voor om zo mogelijk over te gaan tot het afschaffen van de kerkcollecten en dan de contributie te verhogen. In beginsel gaat de kerkeraad hiermee accoord. Het wordt in handen van de commissie gesteld om te trachten de contributies zoveel mogelijk verhoogd te krijgen en dan verder te zien.

Op 2 februari 1920 was er jaarvergadering van de stemgerechtigde leden. Tegenwoordig zijn: Ds. Bolman, S. v.'t Zet, J. Visser, B. Jansen, Tj. Schuurmans, H. Jansen, R. Kuiken, R. Wybrandy, Y.B. Jansen, F. Scheepsma, J. Ybema, G. Gerkema, Joh. T. van Abbema, J.B. Jansen, Joh. Hibma, K. v.d. Kooi, P. van Abbema, J. Buwalda, G. Jansen, joh. B. v. Abbema, L. Boersma, D. Scheepsma en S. van Abbema. Na breedvoerige bespreking blijkt men eenparig van gevoelen, dat men het 't meest verkieslijk acht om voorlopig geen ingrijpende verandering te brengen in de wijze van het bijeenbrengen van het benodigde geld. Tot nu toe marcheert het aardig goed. We hebben geen zekerheid, dat door het gaan op de aangegeven nieuwe weg de bestaande eenheid bestendig zal blijven. Besloten wordt het portret van Dr. A. Kuyper te omlijsten en aan de wand te hangen in de consistorie (30 december 1920).

Voorgesteld wordt dat de ouderlingen de leesdienst voortaan van de kansel zullen doen, zodat de gemeente het beter kan horen. Omdat hiertegen nog al bezwaren waren van de kant van een ouderling, wordt hierover geen besluit genomen. Aan Ds. D. v.d. Meulen wordt, ter gelegenheid van zijn ambtsjubileum, een cadeau van 100,— aangeboden. Later wordt gevraagd of de kerkeraad het recht heeft te beschikken over de gelden der kerk. De praeses antwoordt dat dit zeer betrekkelijk is.. In dit geval acht de kerkeraad zich ten volle verantwoord:
a. om de uitnodiging die is ontvangen;
b. om de arbeid die door Ds. v.d. Meulen hier is verricht;
c. het geringe tractement, dat hij heeft genoten.
Andere broeders achten het in zo'n geval beter met een lijst rond te gaan voor vrijwillige bijdragen. Er is f 500,— toegezegd en men besluit (op 23 januari 1928) dit geld  voor de verbouw van de consistorie te aanvaarden, en het ontbreken de daarvan uit de diaconie-kas te lenen. De kosten bedragen ± 700,- De rente en aflossing zullen worden gevonden uit lokaalhuur van het corps en de zangvereniging, alsmede knapen- en de jongelingsvereniging. Ook wordt opgemerkt (15 maart 1929) dat de kerk van buiten hoognodig geverfd moet worden. Eigenlijk moest dit ook binnen gebeuren. Ook het orgel wordt er niet beter op. Op 1 juli 1930 komt broeder D. Reinsma als organist ter vergadering om te spreken over het orgel. Het orgel is thans niet in goede staat en voor de vreemde man' niet best te bespelen. Er zal zijns inziens heel wat aan ten koste moeten worden gelegd voor het goed is. Hij meent dat het beter is het orgel te verruilen voor een best kerkorgel. Broeder Reinsma krijgt opdracht hier vrijblijvend naar te informeren. Thans beginnen officiële samensprekingen met Schraard (30 november 1932). Gezien de stand van de financiën is combinatie wel gewenst. De volgende regeling lijkt wel geschikt: 1/3 deel der preekbeurten afstaan en zulks tegen 1/3 gedeelte van het tractement plus 1/3 deel der onkosten voor Art. 13 K.O. (emeritaatsgeld predikanten, weduwen en wezen). De kerkeraad van Schraard kan hier wel mee instemmen. De gemeenten zullen ter vergadering worden geroepen en geraadpleegd. De besprekingen dragen een voorlopig karakter en worden gehouden behoudens goedkeuring der classis. Op de ledenvergaderingen is niemand er op tegen. Er wordt een concept-reglement besproken. Dit concept wordt op de classis goedgekeurd en op 1 februari 1933 gaat de combinatie tussen de  kerken Schettens en Schraard in. De combinatie betreft alleen het gezamenlijk hebben van een dienaar des Woords. In alle andere gevallen blijft iedere kerk geheel zelfstandig. De dominee zal wanneer hij ambtsbezigheden in Schraard heeft te verrichten, een auto gebruik mogen maken, indien hij dit nodig acht. De onkosten, die daaruit voortvloeien, zullen door de kerk van Schraard worden gedragen.

Op 23 maart 1937 is er een gecombineerde vergadering van de kerkeraden van Schettens en Schraard. De praeses deelt mee dat op doktersadvies emeritaat zal moeten aanvragen. Dan komt ter sprake de mogelijkheid van een nieuwe combinatie. De kerkeraad  van Schraard komt met een voorstel om niet meer zoals nu een derde, maar half om half te combineren, omdat bij hen deze gedachte in de gemeente leeft. De kerkeraad van Schettens heeft bezwaren: ten eerste omdat het een grote achteruitgang is; ten tweede omdat het financieel niet noodzakelijk is en ten derde omdat de kerkeraad nog geen voeling heeft gehouden met de leden der kerk. Er wordt besloten met de gemeenteleden te vergaderen en op 2 april weer te Schettens met de kerkeraad van Schraard.
Op de gemeentevergadering op 30 maart 1937 dient de gemeente zich uit te spreken:
1. of het wenselijk is een nieuwe combinatie met Schraard aan te gaan;
2. zo ja, op welke manier.
Hierop volgt een drukke bespreking. Over het algemeen is men het er over eens dat een combinatie wenselijk wordt geacht. Maar op welke manier is men het niet eens. Tenslotte krijgt de kerkeraad vrij mandaat om met de kerkeraad van Schraard te overleggen, zo mogelijk op de oude manier, of op voet van het ledental, of als uiterste mogelijkheid op voet van gelijkheid. Tenslotte wordt besloten tot combinatie over te gaan op voet van het aantal leden, ook wat betreft de financiën. De meerderheid der kerkeraden is er voor een predikant te beroepen met enige ervaring en er wordt besloten het tractement te bepalen io f 2.240,—, met drie vakantie-zondagen. Op de gecombineerde kerkeraadsvergadering, gehouden op dinsdag 11 mei 1937, wordt opnieuw een overeenkomt gemaakt. Van het tractement en van de premie naar Art. 13 K.O. zullen de kerken betalen naar de verhouding van het zielenaantal der gemeente. Dat is thans vier tot drie. Dus de kerk van Schettens vier/zevende en de kerk van Schraard drie/zevende. Deze overeenkomst gaat in op 1 juni 1937.

Het emeritaatsgeld van Ds. Bolman is vastgesteld op f 1.458,—. Er wordt afscheid genomen van Ds. J. Bolman. Het beroepingswerk gaat weer beginnen. Er komen vijf kandidaten preken. Er wordt een drietal opgemaakt, n.l. kandidaat W.H.J. de Boer te Ten Post, M. Feitsma te Amsterdam en Y. van der Woude te Jislum. Er zullen inlichtingen worden ingewonnen bij de professor. De stemming zal plaatsvinden op dinsdag 20 juli 1937 met mans- 404 lidmaten. Eerst zal dit gebeuren in Schettens om zeven uur. Dan zal de consulent met briefjes en een paar ouderlingen gaan naar Schraard, waar dan op dezelfde wijze een stemming zal worden gehouden. De briefjes zullen dan door elkaar worden gedaan en de uitslag is bepaald. De consulent met twee ouderlingen, de broeders J. Hibma en M. Postma, gaan met de briefjes naar Schraard, waar zij in het kerkgebouw negenentwintig broeders aantreffen. Uitgebracht dertig stemmen, met Schettens zesenzestig stemmen. Beroepen wordt kandidaat M. Feitsrna. Bij aannemen van het beroep is men van oordeel dat de bevestiging moet plaatsvinden in Schettens. Inderdaad heeft kandidaat Feitsma het beroep aangenomen. Het was de tijd van overvloed van werkkrachten. Velen konden geen beroep krijgen en probeerden eerst ergens hulpprediker te worden. Kandidaat Feitsma is op 20 oktober geslaagd voor het classicaal examen. Ds. Den Houting zal op zondag 14 november als bevestiger optreden. 'Welk huwelijksgeschenk zal kandidaat M. Feitsma ontvangen? Besloten wordt in beide gemeenten een lijst te laten rondgaan en de opbrengst in een enveloppe aan te bieden. Uit beide kerkeraden zullen twee afgevaardigden de huwelijksvoltrekking meemaken. Bevestiging en intrede zullen plaatsvinden in Schettens. Omdat het moeilijk zal zijn om allen te bergen, zal worden gevraagd de schoolkinderen thuis te laten : Op de vraag of ook de burgerlijke overheid zal worden uitgenodigd zijn de meningen verdeeld: bij stemming zijn vier vóór en zes tegen.

                                                         'wordt vervolgd'


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: http://historie.buwalda.nl (zonder www)