Historie Schettens - Longerhouw

deel 111: 'Dankbaar gedenken' deel II


In 1985 verscheen een boekwerk over de Gereformeerde Kerk van Bolsward, genaamd 'Dankbaar gedenken'. In dit goed leesbare boek van de hand van dhr. K. Jongsma, is een apart hoofdstuk gewijd aan de Gereformeerde Kerk van Schettens-Longerhouw, welke een paar decennia lang een wijk was van Gereformeerd Bolsward. Waarschijnlijk zullen een flink aantal (oud-Gereformeerden?) inwoners van onze dorpen dit boek kennen en wellicht in de boekenkast hebben, toch volgt hier en in de volgende edities van Viadukt dit interessante artikel.


Ds. Felix werd opgevolgd door Ds. W. Sypkens, die ook tot grote steun van de Vereniging van de Vrienden der Waarheid was. Hij is na twee jaar naar Scharnegoutum gegaan. Toen kregen Schettens en Longerhouw weer een liberale dominee, n.l. Ds. D.J. Westerloo.

De 'ligging' van de grootgrondbezitters gaf de doorslag bij de beroeping. Verrassingen waren dan ook niet uitgesloten. Baron van Pallandt Keppel bezat veel grond in Schettens. Hij had grote invloed en hij was niet op de hand van de orthodoxie. Hij wilde niet weten van geldelijke steun van de kerk aan een Christelijke school. Ook Ds. Westerloo was tegen de Christelijke school, die in zijn dagen echter toch tot stand kwam. Dat moeten we hier echter verder laten rusten.

Maar al had men nu een heel andere leraar dan Ds. Felix of Ds. Sypkens, hun werk bleef. De invloed ging niet weer verloren en het optreden van mannen als Tjeerd de Jong, Jan de Boer en Douwe Scheepsma is mede een vrucht geweest van het werk en de vorming van Ds. Felix. Zij hebben op het gebied van kerk en school veel verricht. Scheepsma was jaren lang een van de weinige rechtse leden van de Raad van Wonseradeel, die een honderd jaar geleden berucht was om zijn liberaal egoïsme en tot voor de Raad van State verdedigde hij het standpunt van de verdrukte minderheid.

Wanneer Ds. Westerloo in 1879 naar Arum vertrekt, gaan Schettens en Longerhouw weer 'om'. De gemeenten werden mondig en nu was het niet te verwonderen, dat er weer mannen in de geest van Ds. Felix kwamen. In 1880 deed Ds. J.F.L.A. de Jager intree, een warm aanhanger van de gereformeerde beginselen. Hij bleef tot 1882.

[FOTO]

Afscheid meester P. Kurpershoek, opgevolgd door meester S. van Abbema.
Bovenste rij (staand) v.l.n.r.: Lieuwe Boersma, Sietze van Abbema (het nieuwe hoofd), meester P. Kurpershoek (die afscheid neemt), meester Salverda en Ype Jansen;

Onderste rij (zittend): Bauke Feenstra, Douwe Simons-Scheepsma, ds. E. Beukema en Jan Baukes Jansen.

De eenheid van de Vrienden van de Waarheid te Schettens en Longerhouw in de vorige eeuw heeft geen stand gehouden. De Doleantie bracht scheiding tussen hen, die in de jaren 1886 en daarna Kuyper volgden of de zijde van Felix kozen, die na enige aarzeling met de beweging, die op een breuk met de kerkelijke organisaties aanstuurde, niet meeging. Hij was toen al jaren in Utrecht, rnaar als er moeilijkheden waren, dan vroeg men in de kringen van 'de Vrienden' steeds: 'Wat zegt Felix er van?'

In de jaren van de Doleantie werd door voor- en tegenstanders beiden met argumenten van Felix gewerkt; wel een bewijs welk een grote invloed hij in ons gewest op kerkelijk terrein heeft gehad.

In Schettens en Longerhouw vond, niettegenstaande de adviezen van de zo vereerde en geliefde Felix, ook de stem van Ds. Kuyper weerklank en zo ontstond ook hier een Gereformeerde Kerk.

Ontstaan Gereformeerde Kerk Schettens en Longerhouw

De 7e december 1888 kwam een aantal manslidmaten van de Hervormde Kerk bijeen onder leiding van Ds. T. D. Prins, toentertijd 'dolerend' predikant te Wons. Op deze vergadering werd tot een breuk met de Hervorrnde organisatie besloten. Op verschillende punten zich van de Afscheiding onderscheidende, hield men vast aan het standpunt de 'wettige' kerk te zijn, geen nieuwe kerk, die naast de bestaande werd opgericht, al kwam het in de praktijk daarop later wel vaak neer. De beide diakenen D. Scheepsma en J.Y. Janzen, die met de doleantie meegingen, bleven dan ook in het ambt en de kerkeraad werd slechts 'aangevuld' met twee ouderlingen, omdat de beide ouderlingen 'synodaal' bleven. Gekozen werden A. Bergsma en Meester Kurpershoek.

Verschillende gegevens betreffende het bovenstaande konden wordt overgenomen uit: A. Algra: `De historie gaat door het eigen dorp'.

Korte samenvatting:

De eerste samenkomsten hadden plaats in de timmerwinkel van Runia waar 7 jarmari 1889 de instituering plaatsvond. Men vermeed het vergaderen in school, hoewel de leden van het bestuur van de schoolverening in grote meerderheid dolerend waren. Op andere plaatsen leidde dit gebruik van de school door één der partijen tot splitsing ook op schoolgebied en dit wilde men voorkomen. Toen die splitsing toch plaatsvond, werd de Christelijke School vergaderplaats, tot in 1907 een kerkje kon worden gebouwd, waarvan de eerste steen gelegd werd door Ds. D. van der Meulen. Psalm 27:14: 'Wacht op de Here, wees sterk. Uw hart zij onversaagd; ja wacht op de Here,' is in deze steen gebeiteld.

In 1891 kreeg de Nederduits Gereformeerde Kerk (na 1892: Gereforrneerde Kerk) een eigen predikant, n.l. Ds. C. Hoek. Ds. Hoek bleef tot 1899. Toen kwam Ds. D. van der Meulen, die van 1901- 1907 te Schettens c.a. stond. Verder hebben de gemeente nog gediend:

C. Hoek, 8 februari 1891 - 23 rnaart 1899.
D. v.d. Meulen, 8 september 1901 - 3 november 1907.
J. Douma Azn., 1 december 1907 - 6 augustus 1911.
E. Beukema, 12 november 1911 - 14 mei 1916.
J. Bolrnan Jzn., 25 mei l919 - (in combinatie met Schraard 1933) 1 juni 1937.
M. Feitsma, 14 november 1936 - 31 mei 1942 (in combinatie met Schraard).
J. van Eerden, 22 november 1942 - 23 februari 1947.
J. van Tuinen, 9 december 195l - 7 oktober 1957.
A. Riddersma, 16 februari 1958 - 26 augustus 1962.
G. van Halsema Thzn. , 28 februari 1965 - 1 januari 1971 (in combinatie met Bolsward).

De kerk van Schettens is per 1 januari 1971 samengevoegd met die van Bolsward. Tot 21 augustus 1977 diende Ds. Van Halsema deze kerk.
W.M. Verbaan, 28 mei 1978 - 16 juni 1985.

'wordt vervolgd'


André A. Buwalda
e-mail: fam.aabuwalda@home.nl
HOMEPAGE: http://historie.buwalda.nl (zonder www)