Historie Schettens - Longerhouw

deel 9: Krantenknipsel 2


Uit: Bolswards Nieuwsblad
3 juli 1962

Orgelrestauratie te Schettens

Het orgel in de Herv. kerk te Schettens heeft niet zonder haperen de 100 jaar gehaald. 
Dit is allerminst te wijten aan de orgelmakers P. van Oekelen en Zn. te Haren, die bijzonder goed werk hebben geleverd, maar naar 't zich laat aanzien heeft het kostbare instrument niet altijd het nodige onderhoud gehad en bij de jaarlijkse schoonmaakbeurt van de kerk werd het inwendige van het orgel meestal overgeslagen.

Dit is ook vakmanswerk en pas toen de organiste, mej. Boukje Visser, in grote moeilijkheden werd gebracht, omdat het orgel "rare geluiden" begon te maken en vals speelde, werd ingegrepen.
De heer D. Wiersma te Bolsward kreeg van de h.h. kerkvoogden opdracht het orgel te restaureren, schoon te maken en te herstemmen, een even geduldvol als moeilijk en verantwoordelijk werk. De heer Wiersma verricht deze taak echter met grote ambitie en nu al weken aaneen tuft hij 's morgens vijf uur naar Schettens. In de vroege morgen worden de spreeuwen op het dak gewekt door de eentonige signalen die ontstaan bij 't stemmen der pijpen.

De heer Hendrik Visser van Longerhouw moet bij deze gelegenheid de "pűster" bedienen. Hij geeft het eerlijk toe, dat hij ook liever een stuk muziek hoort dan die eentonige geluiden, maar dit is nu eenmaal noodzakelijk wil het orgel in de oorspronkelijke staat teruggebracht worden.

De heer Wiersma schatte de ouderdom van het orgel op eind 18e eeuw, maar gaf toe, dat het jonger is. Nu komt op een memoriesteen in de zijmuur van de kerk dit opschrift voor:

Den 24 july 1865 de eerste steen aan deze kerk gelegd door Hendrik Tjeerds de Jong. Als kerkvoogd: Tjeerd D. de Jong, Jan D. de Boer, Auke S.de Witte en als predikant D.J. Westerlee.

Wat ligt er meer voor de hand dan te veronderstellen, dat tegelijk met de bouw van de kerk ook het orgel is aangebracht ?

Het is dus van omstreeks 1867. Het was een groot een voornaam orgel, evenals ook de kerk voor een klein plaatsje als Schettens groot en voornaam was.
Men vergete niet, het was nog voor de Doleantie en Schettens was ook toen reeds kerkelijk gecombineerd met Longerhouw. Bovendien waren Schettens en Longerhouw in de vorige eeuw vrij snel groeiende plaatsen, zodat men wellicht ook met het oog op de toekomst de kerk niet te klein heeft gebouwd. Longerhouw telde in 1811 bijv. slechts 47 inwoners en aan het eind van de 19e eeuw 125, terwijl Schettens in die tijd groeide van 107 tot 215, in beide gevallen in een eeuw tijd dus meer dan een verdubbeling, een ontwikkeling, die zich helaas in de 20e eeuw niet heeft voortgezet.

Het orgel te Schettens bestaat uit niet minder dan 979 pijpen. Ze waren bedekt (of gevuld!) met grote lagen stof, zodat het een wonder mag heten, dat mej. Visser het nog zo lang heeft uitgehouden.

Het z.g. sprekend front van het orgel is vrijwel gereed, ook de 16 voets subbas. Deze kan gecombineerd worden met het vrij pedaal. Het orgel heeft een geheel dubbele registratie en een indrukwekkende dispositie. Het is een mechanisch sleeplaadorgel, een systeem, dat nog altijd zeer goed voldoet. Het "pűstertraepjen" is nog steeds met de hand. Een klein elektromotortje zou hier geen overbodige luxe zijn. Het is hard werken voor de pűstertrapper als alle registers worden opengezet.

De heer D. Wiersma uit "De Harp" te Bolsward, heeft echt plezier in dit werk en het bevalt hem zo goed, dat hij zich in de toekomst meer en meer op orgelrestauratie hoopt toe te leggen.


Uit een recent verschenen rapport over dit monumentale orgel ten behoeve van een nieuwe restauratie, blijkt het orgel uit 1891 te stammen in tegenstelling tot wat het artikel vermeld. Hierin blijkt ook dat dhr. Wiersma tijdens het werk zijn naam vereeuwigd heeft op de binnenkant van de toegangsdeur tot het binnenwerk.


André A. Buwalda
E-mail: fam.aabuwalda@home.nl
Homepage: http://www.andrebuwalda.nl
Tel.: 0517-532558