Historie Schettens – Longerhouw

Deel 6: “krantenknipsel” – nr. 1

Na 5 zelf geschreven artikelen nu voor de afwisseling een oud krantenknipsel uit het ‘Bolswards Nieuwsblad’ van 15 december 1961. Deze artikelen zijn vrij gemakkelijk te vinden in de Provinciale Bibliotheek. Alle regionale kranten zijn op microfiche gezet en te raadplegen. Via een alfabetische index zijn de hoofdartikelen te vinden. Eenmaal gevonden kun je er een kopie van maken. Mischien dat sommige lezers dit artikel dus bekend voor komt en eventueel toen uitgeknipt hebben.


Historie van Schettens en Longerhouw onder de loep

Eens “Sceddafurti” en “Langerahoeve”

Woensdagavond werd er in het Dorpshuis te Schettens een lezing gehouden door de heer O. Santema van Leeuwarden over de oude historie van Schettens en Longerhouw. De voorzitter van het dorpsbelang de heer H.N. Reinsma kon aan de vele belangstellenden een hartelijk welkom toeroepen. Voor de Reformatie, zo begon de heer O. Santema, waren deze twee dorpen nog geheel van elkaar gescheiden, maar na 1580 werden zij kerkelijk gecombineerd. Toen ging spreker een tiental eeuwen terug, n.l. naar 200 à 300 jaren na Chr. In die tijd waren de dorpen omringd door water en hadden ze veel last van overstromingen, waardoor hun landerijen door het zoute water totaal bedorven werden. In diezelfde tijd ging het water nog meer stijgen. De mensen begonnen gedurende 10 eeuwen lang terpen te bouwen, waarop ze hun in veiligheid konden stellen. Een voorbeeld hiervan is Sotterum, waar nu de boerderijen liggen van Van der Meer en Reinsma.
 
Dit is een terp van 13 pondemaat groot. De spreker vestigde er de aandacht op, dat wij hoog opzien bij de Egyptenaren, die piramides bouwden, maar dat het bouwen van terpen eigenlijk een even groot wonder is geweest. In deze terpen zijn vele geometrische en gesmoorde potten gevonden, die dateren uit 200 à 300 jaar na Chr. Omdat de voorouders hier weinig waarde op stelden zijn er veel van verloren gegaan. Er werden een paar brieven voorgelezen van Ds. Potter en Lennep, die vaak van Bolsward naar Witmarsum te voet door een binnenpad gingen.

Reeds in het jaar 850 waren de namen Schettens en Longerhouw al bekend maar in een andere vorm. Sceddanfurti, was de naam voor Schettens. Sced betekende schut, bescherming en furti fort, waarvan nu waarschijnlijk nog de naam “’t foart” bestaat. In de 10e eeuw veranderde dit in Sceddefurti. Longerhouw werd Langerahove genoemd.

De hove waren allemaal kleine korte stukjes land, die bij het dorp behoorden. De inwoners van Schettens en Longerhouw zijn altijd erg “warber” geweest. Ook in de slag bij Warns in 1345 speelden zij een grote rol. De kerk van Longerhouw dateert uit het laatste deel van 1100. Het bezit ’n prachtige kansel van voor de Reformatie. met uitbeeldingen van de geboorte en kruisiging van Jezus. Van buiten gezien verkeert de kerk nu in een trieste staat, zodat hij nodig aan restauratie toe is. De kerk van Schettens is later gebouwd n.l. in plm. 1200. Men kan er nog onderdelen vinden van de Romaanse stijl. Overigens is het een prachtige kerk. De oppervlakte van Schettens is 766,5 pondemaat en die van Longerhouw 527,5.

Beide dorpen zijn ongeveer even oud. Elke boerderij had een stemrecht, zo waren er in Schettens 15 stemrechten, waarvan de Van Ozinga State de belangrijkste was. Hierop woonde juffer Tjemp v. Osinga, terwijl Broer Jentsjes achter de boerderij  op een slot woonde dat tussen 1741-49 afgebroken is. Longerhouw had 9 stemrechten en die waren meest in handen van de Roomsen. De bevolking van dit dorp bestond allen maar uit boeren, slechts één dominee, Gerbrandus Lanting.

Die van Schettens zag er als volgt uit: meest boeren, 3 vrijgezellen, 2 slagers, 1 timmerman, 1 schoolmeester, 2 arbeiders. De arbeidersstand was destijds zeer gering, maar dit kon doordat de boeren elkaar hielpen. De dorpsbelasting werd betaald naar het aantal kinderen, hoe meer kinderen, hoe meer belasting. Het aantal inwoners van Longerhouw was in 1744 39 personen tegen in 1960 137. Die van Schettens bedroeg in 1749 89 inwoners tegen 340 in 1960. Het was een erg leerzame avond, zodat de voorzitter met recht aan het einde van de avond de heer Santema van harte kon bedanken voor hetgeen hij de inwoners van Schettens-Longerhouw nu deze in geschiedenis over beide dorpen had bijgebracht. 


Voor vragen, opmerkingen, correcties of aanvullingen kunt U altijd contact opnemen met ondergetekende.

André A. Buwalda 

Tel. 532558

E-mail: fam.aabuwalda@home.nl