Wijdingskruisen te Schraard

In Schraard zitten in de muurstijlen mooie versieringen. Het lijkt erop dat dit de wijdingskruisen zijn uit de voor-reformatorische tijd.
Maar het kan ook evengoed een versiering in de vorm van een ster zijn.
In totaal zijn er nu nog vier originele kruisen van houtsnijwerk, waarvan drie nog zichtbaar in de kerk waren. De vierde zit in het berghok in de daar aanwezige muurstijl. Dit kruis is duidelijk herplaatst vanuit een oudere voorganger van deze muurstijl.
Op de stijl naast de preekstoel zat geen kruis meer, omdat deze stijl zo 10 (?) jaar geleden is vervangen door een nieuw exemplaar.
Tijdens de restauratie van 2014 is besloten om ook op deze stijl weer een kruis aan brengen, om het tijdsverschil goed aan te geven is deze geschilderd en dus niet van gemaakt van houtsnijwerk.

In totaal zijn er nu dus vijf kruisen te zien in het kerkgebouw.

Als het dus wijdingskruisen zijn, dan zouden er inderdaad vijf moeten zijn, wat toen gebruikelijk was.
Vijf kruisen stonden voor de vijf wonden (ook: stigmata) van Jezus Christus bij zijn kruisiging (in de handen, de voeten en één in de zijde).

Bij de altaarstenen was dit ook gebruikelijk, namelijk vier in de hoeken en één kruis in het midden.

Noordwand, muurstijl tegen pijwand Noordwand
Zuidwand, muurstijl bij pijwand. Zuidwand, opnieuw beschilderd in 2014.

 

http://www.aldefrysketsjerken.nl/kerkbeschrijvingen/E/Exmorra2008.pdf

Exmorra
(....) In de muurstijl links ervan is een fragment van de oorspronkelijke muurstijl bewaard met een bloemmotief, dat als een wijdingskruis moet worden beschouwd.


www.bovenlichten.net/id397.html

Bloemmotief in Exmorra (Frl)
 
Op een van de binten in het kerkje van Exmorra (Frl) vond men een schildering van een bloem, mogelijk uit de tijd van bouw van het kerkje (13e eeuw). Ook hier weer die 6-bloembladen. Bij een restauratie is het stuk (zo neem ik aan) herplaatst in een nieuwe bint.

 

Hierboven de altaarsteen van Allingawier, met de vijf wijdingskruisen.

www.bovenlichten.net/id397.html

Wijdingskruisjes zijn standaard te vinden op altaarstenen. Maar ook bij inwijding van een kerk, worden een of meer wijdingskruisjes op de kerkmuur of pilaren aangebracht en soms ook in hardsteen aan de buitenzijde. Ze refereren aan de katholieke religie.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Kerk_van_Leegkerk

Schilderingen

De muren van het koor zijn met behulp van sjablonen versierd met schilderingen. Blijkens enkele aangetroffen sporen waren in het schip vroeger waarschijnlijk ook schilderingen.[28] De schilderingen bestaan uit stroken imitatienatuursteen in gele oker en witte voegen. Aan bovenzijde zijn zwarte vlechtbanden met rode bloemmotieven aangebracht. Deze bloemmotieven komen terug in de boogvelden van de nissen. Daarnaast zijn er ook een drietal wijdingskruisen aangebracht in de muren. Dergelijke kruisen werden aangebracht tijdens het bezoek van een hoge geestelijke om de kerk (weer) in gebruik te stellen, in dit geval waarschijnlijk ter gelegenheid van de voltooiing van de herbouw, want de schilderingen dateren uit het tweede kwart van de 16e eeuw. In de protestantse periode werd in elk geval een van de kruisen overdekt met pleisterwerk.[1] Bij de restauratie van de jaren 1970 werden alle voor zover bekende schilderingen zorgvuldig gerestaureerd.


http://www.oosterkerkhoorn.nl/index.php?action=oosterkerk&page=archeologie2

Hoewel de verwachtingen niet hoog gespannen waren, werd toch een zorgvuldig onderzoek in koor en transept verricht naar eventuele resten van muurschilderingen. Dat had succes, hoewel anders dan verwacht. Onder elke muurstijl werden namelijk resten van wijdingskruisen (cirkels met een gestileerd kruis erin en roodbruin geschilderd) gevonden.

In totaal 8 stuks plus een negende op een van de hoeken van transept en koor. De overige drie zijn vermoedelijk geheel verdwenen of tot dusverre nog niet gevonden. Van deze negen wijdingskruisen (die uit de voor reformatorische periode stammen en dus van voor 1579 zijn) is er één gerestaureerd en de andere gekopieerd. Deze wijdingskruisen zijn thans de oudste muurschilderingen van onze stad.


http://www.aldefrysketsjerken.nl/kerkbeschrijvingen/O/Oosterbierum2006.pdf

Oosterbierum

In het koor zijn nog enkele overblijfselen van schilderingen zichtbaar gelaten, waaronder het wijdingskruis dat vermoedelijk nog uit 1335 dateert.


Jouswier

Zerken

In de koorsluiting liggen twee roodzandstenen altaarstenen met ingehakte wijdingskruisen.


http://www.vgkweesp.nl/index.php/infopanelen/wijdingskruizen

wijdingskruizen

 


 http://home.kpn.nl/n1357/vries_19.htm

Onder: Op de noordgevel, tussen het portaal en de westgevel, is nog een van de twaalf wijdingskruisen bewaard gebleven. Deze zal in de 12e eeuw bij inwijding van de kerk door de bisschop van Utrecht of diens plaatsvervanger zijn aangebracht op de plaatsen waar de muren werden gezalfd. Verheul ziet er kruis, anker en hart in als symbolen voor Geloof, Hoop en Liefde.4