Harmen Monsma, mr. schilder

Hij woonde tijdens het huwelijk te Leeuwarden.
Van hem zijn maar een paar schilderijen bekend, namelijk:

  1. portret van Johannes Crack uit 1635 (collectie Ottema-Kingma, standplaats 'Crackstate', Gemeentehuis Heerenveen)
  2. portret van Ansk Lyclama uit 1635. Zij is de echtgenoot van Johannes Crack.  (collectie Ottema-Kingma, standplaats 'Crackstate', Gemeentehuis Heerenveen). Ze was toen 20 jaar 'aetatis 20'.
  3. portret van Rinco van Lycklama uit 1636
  4. portret van Doedt van Wijckel uit 1635
  5. portret van Schelte Hotzes van Aysma uit ong. 1660, in Stedelijk Museum te Zwolle
  6. portret van Anna Mellesdr. Broersema.

Bij de website van het RKP staat hij vermeld met de naam Mensma, zie https://rkd.nl/nl/explore/images/256953

Op http://www.friesgenootschap.nl/artikelen/hoomis.htm staat hij nog vermeld als zakelijke relatie van de schilder Casparis Hoomis uit Leeuwarden. Hoomis zal net als Harmen Monsma, ongeveer in 1640 geboren zijn. Casparis zijn vrouw, Pietje Geerts, dreef herberg De Valk, aan de Wirdumerdijk, zodat Caparis kon schilderen.

Uit: 'De portretkunst in Friesland in de zeventiende eeuw', van dr. A. Wassenbergh
Verschenen in 1967 bij: N.V. Uitgeversmaatschappij De Tijdstroom Lochem.

pag. 41
Harmen Mensma

Van een enigszins zelfde compositie, doch stijver geschilderd zijn de portretten van twee nauw verwante echtparen, voorstellende de gebroeders Crack, die getrouwd waren met de zusters Lycklema. De portretten van Sytse Crack en zijn vrouw Jeepke Lycklama zijn geschilderd in 1635; die van Johannes Crack en zijn vrouw Ansck Lycklama ontstonden in hetzelfde jaar. Deze vier portretten zijn niet gesigneerd.
Nu hoort bij deze serie het portret van een dochtertje van het laatstgenoemde echtpaar, Sytske Crack, op tweejarige leeftijd in 1636 geschilderd. Dit stuk is gesigneerd Mens(ma), de laatste twee letters zeer onduidelijk. Ons inziens is de hele serie door Mensma geschilderd. Wij hebben gevonden dat in 1667 een "Harmen Mensma meesterschilder en Bauckien Metz echteluiden samen met Dionisius Metz, koopman in Oostersche waren te Leeuwarden" een huis kopen op de Lange Pijp. Of dat onze schilder is? De familie Mensma was een artistieke familie in Leeuwarden, die vooral uitblonk op het gebied van de zilversmidskunst. De schilderijen hangen thans op Crack-State, het gemeentehuis van Heerenveen.

 

Als vermoedelijke ouders van Harmen Monsma heb ik Rienck Harmensz en Rintske Pietersdr. Monsma op het oog. Rienck is vermoedelijk op 28 december 1603 gedoopt te Leeuwarden en zal omstreeks 1630 gehuwd zijn met Rintske. Harmen heeft in dat geval de achternaam van zijn moeder overgenomen, mede omdat zijn vader geen achternaam droeg.

Harmen zijn grootmoeder van vaderskant heette dan Gryet Gijsberts Ens; een bekende regentenfamilie uit Franeker.

 

Johannes Crack, gedateerd 1635
 

Ansk van Lycklama, gedateerd 1635
Portret van Rinco van Lycklama uit 1636
Portret van Doetke van Wyckel, uit 1635
Sytse Crack, uit 1635
Jeepke Lycklama
Schelte van Aysma, ong. 1660