Aysma op een grafzerk te Jorwerd

In de schitterende kerk te Jorwerd bevinden zich nogal wat grafzerken. En daarvan trekt wel heel erg de aandacht, namelijk die in het koor. Door het enorme relief, soms wel  5 tot 10 cm diep, is het een uitzonderlijke grafzerk geworden die volgens mij zijn weerga op dit punt niet kent.

De zerk was bestemd voor Johannes Nauta van Hesens, die volgens de zerk op 6 augustus 1658 is overleden en slechts XXV, dus 25 jaren oud werd. Hij was dan ook ongehuwd en werd dus begraven in de kerk, wat een hele eer was en slechts voorbehouden voor de adel en elite.

De graftekst luidt als volgt: 1)

Anno MDCLVIII den VI augusti is overleden den [eedelen manhaften heere] Iohannes Nauta van Hesens in syn leve ritmeester over een compagnie te paerd olt XXV iaren ende leit hier begraven

Johannes Nauta was een zoon uit het 3e huwelijk van Gajus Auckes Nauta met Lolck van Aysma. Gajus was J.U.D. en secretaris te Sneek. Moeder Lolck was een dochter uit het huwelijk van Hotze Hessels van Aysma en Lolck Johansdr. van Aysma. Deze Hotze en Lolck van Aysma waren achterneef en nicht van elkaar. Opmerkelijk is dat Hotze eerder ook al gehuwd was met zijn volle nicht Lolck Scheltesdr. van Aysma.

Volgens de graftekst was Johannes zijn beroep ritmeester, wat betekent dat hij kapitein bij de cavalerie was 2).

Omdat Johannes ongehuwd bleef, zijn op zijn grafzerk de wapens van alle vier zijn grootouders afgebeeld, links zogenaamde mannenwapens en rechts de vrouwelijke wapens in ruitvorm. Links boven Nauta 3), linksonder Hiddinga, rechtsboven Aysma en rechtsonderin eveneens Aysma.

Dit waren respectievelijk: Aucke Gatzes Nauta en Fed Bauckesdr. Hiddinga als grootouders van vader's kant en Hotze Hessels van Aysma en Lolck Johansdr. van Aysma als grootouders van moederskant. De wapens zijn in de Franse tijd helaas bijna volledig weggehakt, maar gelukkig zijn de namen erboven gezet, waardoor we nu weten welke wapens hier afgebeeld waren. In het midden van de zerk is uiteraard zijn eigen wapen afgebeeld, welke door de linker ridder wordt ondersteunt.

Dat Johannes een militaire functie had, heeft hij ook duidelijk willen laten blijken op de grafsteen. Hierop zijn namelijk twee ridders te zien in fol ornaat en daarnaast nog vlaggen en andere ornamatiek.

Johannes noemde zich dus 'van Hesens', wat betekende dat hij afkomstig was van het buurtschap Hesens onder Jorwerd. Hier stond in vroegere tijden de Hesens State, waarop hij vermoedelijk gewoond zal hebben. 5)

Kwartierwapen 1 : Nauta Kwartierwapen 2 : Hiddingha
Kwartierwapen 3 : Aysma Kwartierwapen 4 : Aysma
De zerk, met in het midden het wapen van Nauta
De tekst op de grafzerk.

 

1) Database van Hessel de Walle, www.walmar.nl
2) Militaire eenheid die zich te paard voortbewoog.
3) Nauta is het latijnse woord voor 'schipper'.
4) Zie: http://stinseninfriesland.nl/HesensState.htm