Avondmaals zilver van Schettens-Schraard-Longerhouw

Avondmaalstellen bestaan doorgaans uit:

Dit bezit is vanouds altijd in het bezit geweest van de diaconie, die altijd verantwoordelijk is geweest voor het Heilig Avondmaal.

Schettens en Longerhouw hebben al sinds de reformatie (1580) een gezamenlijke kerkenraad en dus ook een gezamenlijke diaconie. Schraard was tot de samenvoeging met Schettens-Longerhouw een zelfstandige gemeente en heeft daarom zijn 'eigen'  avondmaalstel.

Omdat onze huidige gemeente sinds 2006 een P.K.N. gemeente is, welke een voorzetting is van zowel Hervormd als Gereformeerd is er ook nogal wat zilverwerk van de voormalige gereformeerde gemeentes.

Totaal hebben we dus de volgende diaconieŽn gehad:

  1. Diaconie Hervormde gemeente te Schettens-Longerhouw
  2. Diaconie Hervormde gemeente te Schraard
  3. Diaconie van de Gereformeerde Kerk te Schettens-Longerhouw
  4. Diaconie van de Gereformeerde Kerk te Schraard.

In 1996 zijn onze kerken geÔnventariseerd door Stichting Kerkelijk Kunstbezit in Nederland (SKKN) en in deze rapporten zijn teksten en foto's opgenomen van het toentertijd aangetroffen inventaris, waaronder dus het kerkzilver.

Anno 2010 is alle zilverwerk door elkaar gehaald en wordt het mooiste ervan gebruikt voor het Heilig Avondmaal. Bij de inventarisatie van 1996 bleek is Schettens niets aanwezig te zijn en was het gezamenlijke aanwezig in Longerhouw. Ook in Schraard was toen nog hun 'zilverwerk' aanwezig.

Hieronder eerst het zilverwerk zoals die zich nu in de mand bevind:

  1. Avondmaalsschotel (uit: collectie Hervormd S.L)
    diameter 34 cm., gemaakt in 1879 of 1904 door de firma J.M. van Kempen en Zn.  (maker te herkennen aan het meesterteken: VK, waarboven wassenaar en twee punten in vierkant en jaartal aan 'jaarletter' A)
    (zie ook: http://www.oudzilver.nl/c-285186/geschiedenis-van-kempen en http://www.kempen-begeer.nl )
     
  2. Avondmaalsborden (2x)  (uit: collectie Hervormd S.L)
    diameter 28cm, gemaakt in 1879 of 1904 door dezelfde maker als boven.
     
  3. Avondmaalskan  (uit: collectie Hervormd S.L)
    hoogte 32,4 cm, gemaakt in 1879 of 1904 ook door J.M. van Kempen en Zn. (jaarletter A).
     
  4. Avondmaalsbeker  (uit: collectie Hervormd S.L)
    h. 22,6 cm, gemaakt in 1672 te Bolsward door nog onbekende meester. Wel met wapen van Bolsward (stadsteken) en jaarletter W (1672).
    Met de tekst 'Mijn beecker is overvloiende / psalm 23-5" en "Dit is de Diaconie Beecker van Longerhou en Schettens".
     
  5. Avondmaalsbeker  (uit: collectie Hervormd S.L)
    h. 22,6 cm, gemaakt in 1880 door de firma S. Reitsma te Sneek. (merkteken 10/R in vierkant) en met jaarletter V (=1880).
    208 jaar na de 1e beker, werd dus een exacte kopie bijbesteld en gemaakt !
     
  6. Avondmaalsbeker  (uit: collectie Hervormd Schraard)
    h. 14 cm, gemaakt in 1688 door zilversmid Sjouke Andries Wittinga te Dronrijp/Makkum.  (meesterteken is SA in schildje), wapen van Bolsward (stadsteken) en jaarletter Q (=1688).
    Met de tekst onder de voet: "Dit is de Diiaconiie Beeker der Gemeynte Christi tot Schraard Ao 1688".
     
  7. Avondmaalsbeker  (uit: collectie Hervormd Schraard)
    h. 13,9 cm, gemaakt in 1863 door onbekende zilversmid met de initialen J.v.M. (meesterteken is IvM/161, in rechthoek) en jaarletter D (=1863).
    Dit is een kopie van de vorige beker.
    Tekst onder de voet: "kerkvoogden A.F. Elgersma, S.A. Brandsma, B.Y. Jansen te Schraard 1863"-12-199

 


Notulen kerkeraad 8-12-1994: ...Het zilveren HA stel uit Schraard is voortaan bij de familie vd Schaar.  (Steffen de Jong overleed op 29-10-1994)

Notulen kerkeraad 27-2-1994: ...kerkbeheer heeft onlangs al het kerkelijk zilver door de heer S. ten Hoeve laten inspecteren. Op zijn advies zullen we voortaan het mooiste en kostbaarste avondmaalzilver tijdens de diensten zullen gebruiken. De oudste avondmaalsbeker dateert van 1628. Het is  nog onduidelijk of avondmaalzilver uit Schraard nog wordt gebruikt in Witmarsum.

 

Inventarisatie-rapport 1995 Soort Omschrijving 1996 2003 Lokatie anno 2010 Foto?
Schraard, 16 Avondmaalschotel 1759, DIA 1759, 35cm X SD X bij fam. F. te L. J
Schraard, 17 Avondmaalsborden 2x verzilverd tin, 19e eeuw, J&FR, 28,5cm X SD X bij fam. F. te L. J
Schraard, 18 Avondmaalskan 1826, h20,7cm X SD X bij fam. F. te L.  
Schraard, 19 Avondmaalsbeker 1688, h14cm X SD X in avondmaalsmand  
Schraard, 20 Avondmaalsbeker 1863, h14cm X SD X in avondmaalsmand  
Schraard, 22 Kandelaar 20e eeuw X SD   op tafel in kerk Schraard.
Is in 1988 opnieuw verzilverd? (zie notulen kbh).
 
Schraard, 24 Offerschalen 2x koper, 18e/19e eeuw X   in consitorie Schraard J
Schraard, 25 Offerschalen 2x verzilverd tin, 18e/19e eeuw X SD X bij fam. F. te L. J
Schraard, 27 Vaas plate, 20e eeuw, EPBM X SD   op tafel in kerk Schraard  
Longerhouw, 18 Avondmaalschotel zilver, 1879, JM van Kempen, 35cm X S X in avondmaalsmand  
Longerhouw, 19 Avondmaalsborden 2x zilver, 1879, JM van Kempen, 28cm X S X in avondmaalsmand  
Longerhouw, 20 Avondmaalschotel plate, 20e eeuw     in kast consistorie Schraard [gereformeerd]  
Longerhouw, 21 Avondmaalsbord plate, 20e eeuw     in kast consistorie Schraard [gereformeerd]  
Longerhouw, 22 Avondmaalskan zilver, 1879, JM van Kempen, h32,5cm X S X in avondmaalsmand  
Longerhouw, 23 Avondmaalskan plate, 19e eeuw?     in kast consistorie Schraard [gereformeerd]  
Longerhouw, 24 Avondmaalsbeker zilver, 1672, h23,5cm X S? X? in avondmaalsmand (in 1996/2003 14cm vermeld)  
Longerhouw, 25 Avondmaalsbeker zilver, 1880, h22,5 cm, SF Reitsma X S? X? in avondmaalsmand (in 1996/2003 14cm vermeld)  
Longerhouw, 26 Avondmaalsbeker 2x plate, 20e eeuw,  h13,7cm     ?  
Longerhouw, 31 Kandelaar zilver, 20e eeuw X L   consistorie Longerhouw (?)  
Longerhouw, 33 Offerbus 2x zilver, 1879/1904 JM van Kempen, h25cm X S X in avondmaalsmand  
Longerhouw, 35 Vaas tin, 1987 X L   in consistorie (aangeb. door GK Bolsward)  
             
Schettens, 2 Doopbekken 1903, JM van Kempen     bij koster  
Schraard, 4 Doopbekken 1757, Gerard van Velsen X   Oudhoudskamer Bolsward  
Longerhouw, 2 Doopbekken 1852, W.T. X L   consistorie  
             
Schraard Avondmaalsbord Verzilverd, <25cm   X alleen vermeld in 2003!, bij fam. F te L.  

 

Oud Gereformeerd Schraarder avondmaalstel Oud Gereformeerd Schaarder avondmaalstel
Schraard, 27 Schraard, 22 Kandelaar.
Oud Gereformeerd avondmaalstellen Schettens-Longerhouw-(Schraard?) Oud Gereformeerd avondmaalstellen Schettens-Longerhouw-(Schraard?)
Schenkkan - Gereformeerd S-L Schenkkan - Gereformeerd S-L
Offerschalen 2x - Gereformeerd S-L Borden + beker.  Gereformeerd S-L
 
Schalen - Gereformeerd S-L  
Schraarder avondmaalstel, (Schraard 16, 17, 18, 25) Schraarder avondmaalstel
Schraard, nr. 16 Schraard, nr. 16
Schraard, 25 Schraard, 25
Schraard, 25 Schraard, 25
Schraard, nr. 17. (gekroonde Tudorroos met J&FR)  
   
   
Schraard, 18 Schraard, 18
  Schraard, 18
Schraard, 18 Schraard, 18
Schraard, 18 Schraard, 18
Schraard nr. 24. 2 koperen offerschalen Schraard nr. 24
het opschrift is:
Want u komt de belofte toe, en uwen kinderen, en allen, die daar verre zijn, zoo velen als er de Heere, onze God, toeroepen zal.
Hand. 2: 39

onderop staat:
Aangekocht als eigendom der Ned. Herv. Gemeente van Schettens den 10-en Maart 1903