AYLVA

Hans Willem baron van Aylva
Hans Willem van Aylva (1751)
Tjepcke van Aylva (1653-1681)

Uit: HISGIS !!

SCHRAARD

Wibranda

Wiba Sybrensz klaagde in 1484 bij de Siaerdema's en Aylva's als aanvoerders van de Schieringer partij over de gewelddaden die werden begaan door de Schieringer vechtersbazen Seerp en Wytya van Beyum en hun helpers. Ondermeer noemde hij dat Seerp en Wytya de stins van Gaba Eebz hadden verbrand. Waarschijnlijk was Wiba Sybrensz dus een verwant van Gaba.

In 1496 sloot Wyba Sybrenz (op Wybranda) zich samen met Sywerd Aylwa (op Sibranda) aan bij het verdrag met Groningen. In de oorlog met de Geldersen was Wybe Sybrantsz huys herhaaldelijk strijdtoneel.3325 Wybranda kon nog niet worden gelocaliseerd. Nader onderzoek naar de familie is nodig.3326


 

Sibranda

In Schraard was het belangrijkste hoofdelingenhuis Sibranda-state. Als stins ende staten to Schadaert en Sibranda gueden wordt het in 1480 genoemd bij de door Agge Walta nagelaten en onder zijn erfgenamen verdeelde goederen. Bij die goederen waren drie stinzen: de Walta-stins (later Sickama geheten) te Makkum, Jonghama te Sotterum onder Schettens en Sibranda te Schraard. Elke stins vererfde in een andere staak van Agges erfgenamen; die te Makkum en Schraard werden in de 16de eeuw door zijn nageslacht in vrouwelijke lijn (respectievelijk Sickema en Aylva) bewoond, de derde - te Schettens - werd pachtgoed.

Waarschijnlijk was Sibranda te Schraard het stamgoed van de tak van de Walta's, waartoe Agge behoorde.3327 Bij de verdeling van 1480 werd de stins te Schraard samen met 100 pondematen in Sibranda-goed toebedeeld aan Wattia kynden, de kinderen van Agges zoon Wattia/Watze.3328 Inderdaad woonde Watzes dochter Sits met haar man Syurd Aylva uit Witmarsum in 1496 in Schraard. Syurd en Sits werden de stamouders van de tak "Aylva van Schraard". Syurd ondertekende samen met Wyba Sybrenz (Wibranda) voor zijn pachters en de gemeente van Schraard het verbond met Groningen in 1496.3329 In 1500 gaf hij leiding aan het verzet tegen de Saksers, maar in 1504 en 1505 wordt hij genoemd onder de edellieden in Wonseradeel die het Saksische bewind erkenden. Bij de overstroming van 1509 verdronk hij toen hij zijn knechten assisteerde om zijn koeien te redden.3330

Sibranda vererfde op Syurds zoon Johan Aylva. In 1514 werd toe Schraerdt Syuerdt Aelua huys, samen met Wibranda-huis, door de Geldersen in brand gestoken. Dat huizen naar reeds overleden bewoners werden genoemd, is geen ongewoon verschijnsel. Waarschijnlijk was Johan de jongste zoon, en erfde hij daarom volgens het Friese gewoonterecht het vaderlijk huis.3331 In 1552 had hij een harnas in huis. Hij bewoonde het huis te Schraard en bezat ook land in Exmorra, Pingjum, Witmarsum, Kimswerd en Arum.3332 Johan Aylva was in 1557 met zijn oomzegger Epe Aylva volmacht van Wonseradeel. Hij stierf in 1567 en werd in de kerk van Schraard begraven. Zijn vrouw Uilck (Scheltema) werd er in 1578 nog als edelvrouw in Schraard aangeslagen.

Ook Johans zoon Epe Aylva woonde in Schraard3333 en werd daar in 1608 begraven. Epes dochter Uulck van Aylua woonde in 1640 en bij haar dood in 1653 in Bolsward. Zij was eigenaresse van Sibranda en werd ook in Schraard begraven.3334 In 1480 was sprake van meer dan 100 pm. Sibranda omvatte aanvankelijk waarschijnlijk de sates FC6 en 9. Evenals de Walta-stinzen in Makkum en Schettens lag ook deze stins te Schraard strategisch langs waterwegen rond Bolsward.


 


 

3325 Worp van Thabor, V, 133 (1514).

3326 Vergelijk: SFA, I, 20.

3327 Op grond van wapens, voornamen en contacten lijken de Walta's van Schraard een zijtak van de Walta's van Tjerkwerd geweest te zijn. De stamvader van de Walta's van Schraard zou volgens UvB, 62r, Sybren Walta zijn geweest. Zie ook bij *Walta te Makkum. Het is verleidelijk een verband te veronderstellen tussen de namen Sybren en Sibranda.

3328 De kinderen van Watzes broer Peter zouden het land krijgen dat Sibranda-goed boven deze 100 pondematen groot was.

3329 Pax, nr. 168.

3330 Zie voor hem: GJB (1995) 148.

3331 Johans broer Aliff vestigde zich op een state in het voorvaderlijke Witmarsum, zijn broer Watze woonde op *Berrum onder Tzum, zijn broer Rienck op een nieuwe state *Aylva te Genum, oorspronkelijk Roorda-bezit.

3332 GJB (1995) 151. In 1556 had hij *Oud Beyma te Arum gekocht.

333 RAF, RA Wonseradeel S6, 497; DJvdM.

3334 GJB (1995) 154

 

Aylva State Witmarsum:
1633-1647 Tjaerd Epes van Aylva
1647-1652 Ulbo Hobbes van Aylva
Cornelis van Aylva
1747 Hobbo van Aylva
Tjaard van Aylva
- 1795 J.D. van Aylva



 

Wybranda State Hichtum:
? - 1637 Ids van Albada (overl. sept. 1637)
1637 - ? Hessel Leenderts van Huijghis
(state tijdelijk bewoond door Taco van Aysma)
1668 - 1701 Tiaert van Aylva, wed. van Frouck Hesselsdr. van Huijghis
1701-1745? Cornelis Tiaerts van Aylva, zoon van voorgaande
1747-1757? Tjaert Cornelis van Aylva, zoon van voorgaande
1757-1788? Juliana Agatha barones thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg, wed. Van Aylva
1788-1795? Wilco Holdinga baron thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg
Aylva State te Ternaard
1658 Ernst Sicco van Aylva
1678 - 1712 Ernst van Aylva
1712 - 1760 Ulbe Jan van Aylva
1760 Hessel Douwe Ernst van Aylva
erven Hessel Douwe Ernst van  Aylva; huurders Eyso de Wendt en later Coert van Beijma en ca. 1800 dominee Joha
- 1807 Sicco Douwe Ernst van Aylva
1807 - 1822 Douwe Sybes Wiersma